DOGMA

ătis, n. Opinion , précepte , maxime . Syn. Decretum, scitum, præceptum, placitum. Epith. Commune, verum. DŎLĀBRA, æ, f. Dolabre, instrument servant à la fois de hache et de pic . Instrumentum quo dolantur ligna. DŎLENTER, Avec douleur, peine . Usus : Dolenter, hoc mag is dico, quam contumeliose. DŎLEO, es, ŭi, ere, n. et a. Éprouver de la douleur . Syn. Dolorem capio, vel accipio, condoleo, indoleo, mœreo, angor animo, dolore ardeo, ingemisco, acer be fero, dolorem animo capio, molest i am capio, in dolore et mœstitia sum, dolor mihi accidit, in dolore sum, vel maximo mœrore potius. Adv. Graviter, impune, in tole ranter, levius, maxime, mediocriter, mirifice, pariter, postmodum, plus, proinde, valde, præcipue. Phras. 1. Ea res valde mihi doluit, cette affaire m’a douloureusement impre ionné . Ea res gravem mihi dolorem inu it; angebar animo mœrore nece ario et acerbo; sine acerbi imo animi sensu rem audire non potui; hausi dolorem acerbi imum, ferremque gravius, si novæ ægrimoniæ locus e et; dolor vocem mihi debilitat atque intercludit; rei memoria animum mœrore opprimit; rei memoria meum pectus effodit; fix us animo hæret dolor; pung it, perfodit, per vell it animum dolor; sensi dolor is vehement i am eam, ut vix consolabilis videretur ægritudo; quasi faces quædam dolores admovebantur animo. Tabescere, confici, macerari, disrumpi mihi dolore videbatur. Cf. Dolor , Crucio . 2. (Doleo de tuis miser i is, Vulg. ). Condoleo, Comp at i or tibi, je comp at is à vos douleurs . Doleo vicem tuam; commove or miser i is tuis; gravi ime afficior casu tuo; miseriam tuam me am puto; miser or fortunam tuam; dolor is tecum sum part i ceps; misericord i a tui capi or, move or, commove or; cal am it as tua in magnam me sollicitudinem adducit; com miser or fortunam tuam; acer be me angit, vex at, sol licit at miseria tua. Cf. Dolor , Ango , Sol licit us . Usus : De febricula fil iæ tuæ valde doleo. Tuum casum luctumque omnes doluimus. DŌLĬUM, ii, n. Tonneau . Syn. Vas vinarium. Usus : Ut, si is potare velit, de dolio sib i hauriendum putet? De sorte que, s’il veut boire, il faudra qu’il tire au tonneau , c. à d. , boire son vin nouveau non encore soutiré. DŎLO, as, avi, atum, are, a. Travailler , façonner (une pièce de bois) ; travailler un ouvrage (d’esprit) . Syn. Dedolo. Usus : Homo e robore dolatus. Dolare orationem. DŎLOR, ōris, m. Douleur . Syn. Mœror, acerb it as, acerb us animi vel corp or is sens us, animi cruciatus. Epith. Acerbus, acerb is sim us, acris, alien us, apert us, asper, molest us, odiosus, difficilis, brevis, communis, conjunct i or, vix consolabilis, diuturnus, domestic us, fictus, gravis, long us, gravior, gravis sim us, human us, instabilis, incredibilis, index profectionis suæ, ingenu us, in test in us, in tole rabi lis, tolerabilis, inveteratus, just us, just is sim us, lenis, levis, longinquus, long i or, long is sim us, long us, magnus, mal us, major, maximus, mediocris, medius, minor, minimus, mir us, miser rimus, mœstus, mitior, molest us, muliebris, municipal is, natural is, nece arius, nimius, nov us, officiosus, perpetuus, pius, plebeius, præcipuus, præsens, præteritus, privatus, product i or, sempiternus, stabilis, summus, tantus, ver us, virilis, uni versus, asper, gravis, parvus, propior. Phras. 1. Ea res mihi magnum dolorem attulit, cette affaire m’a causé de grandes douleurs . Magnum mihi dolorem dedit, fecit, inu it, in cu it; ea res dolore me inc end it; dolor i mihi fuit maximo; mag no me dolore affecit, oppre it, magnum mihi dolorem peperit; perturbavit ea me res vehementer, afflixit, commovit; graviter ea res me pupugit, momordit, affecit. 2. Gravis me invasit dolor, un grand chagrin s’est emparé de moi . Dolor me incredibilis in ce it, incur sav it; accepi ex ea re acerbi imum dolorem; mœrorem ex ea re hausi, suscepi, concepi gravi imum; dolor me arripuit, oppre it, vexavit molest is sim us. 3. Dolorem sustineo gravem, j’éprouve de grandes peines . Dolorem acerbum patior. Dolorem ejusmodi fero, qui ferri vix po it. Dolorem incredibilem capio, sustineo, suscipio, traho, haurio; gravi imo dolore angor, conficior, exerceor, torque or, affligor, vex or, perturb or, frangor; acerbi imo dolore disc ruc i or, divellor, disrumpor, perimor, interim or, exanimor, contabesco, opprimor, prem or. Omnes ment is meæ partes dolor exagitat, divexat, perturb at, afficit. Concidit animus meus ictu dolor is, vi curarum ac sollicitudinis, concursu molest i arum labefactatus atque convulsus. Ita cecidit animus meus dolore perculsus, ut nulla res eum ad æquitatem po it revocare. Jaceo in mœrore ac sordibus. Curis macer or; ægritudine contabesco. Vehementi ime sol licit or; acerbi ime doleo; ægritudine animi ita laboro, ut sanari vix po im, vel potius plane non po im; ut spem salutis omnem amiserim; ut spes salutis omnino supers it nulla. Versor in summo dolore ac mœrore; vers or in mœrore et sordibus. Mœrori me totum dedi; trist it iæ me totum tradidi, jacet animus mœrore oppre us, nihil me tristius; mœrore urge or, lacer or; dolore consumor; mœror meus non is est, quem ulla ratio mitigare, nedum exhaurire po it. Dolore intolerabili imped i or, ardeo, tact us sum; dolor i pene succumbo; æstuat animus dolore; dolore efferor, differ or; doleo, ut nemo mag is; inc end or dolore. 4. Morbi dolores sunt intent is simi, les douleurs de la maladie sont intolérables . Artus dolore ardent; art us vehementer laborant; morbi dolor me gravis sim us arripit, excruciat, prem it, opprimit; acer est dolor is mors us; torque or incredibilem in modum morbi doloribus; tanta est morbi acerb it as, tantusque dolorum æstus, ut animam me positurum cred am; exed it, dilaniat viscera dolor in tole rabi lis; morbi summam sentio acerbitatem; in dolores incidi gravi imos; in summis doloribus jaceo, dolore correptus sum gravi imo. 5. Ingenti mihi dolor i est disce us tuus, votre départ m’a profondément affligé . A te cum divellor, vide or mihi partem viscerum abrumpere; desiderio am it tend i sodalis tam amabilis immensum excrucior, affligor; gravior est omni supplicio tuus mihi disce us; efferor dolore ex disce u tuo. 6. Dolorem de peccatis habeo, j’ai de la douleur de mes péchés . Præcipuo quod am dolore angor; lacrimas pœnitentis animi indices profundo; dolorem ex peccatorum memoria conceptum gemitu patefacio, dolore admi orum excrucior; ex record at i one criminum dolor animi nunc ingens nascitur; cum record at i one scelerum dolor quoque animum sub it. 7. Dolorem ferre jam non po um, je ne puis plus supporter ces tourments . Ferendo dolor i jam non sum, impar dolor i sum. Tantum dolor is, acerb it at is sustineo, quantum ferri vix po it: dolor i succumbo; impares dolor i vires meæ sunt; vires meæ dolore franguntur; vim dolor is mini me sustinent; ad dolorem infirmæ sunt. Roboris in me tantum non est, ut acerbitatem tam gravem que am perpeti. 8. Non decet virum dolor i se totum tradere, un homme de cœur ne doit pas s’abandonner tout entier à sa douleur . Indulgere, parere, servire dolor i; dolore auferri viro grav i indignum est; non decet virum, dolor i ita frena laxare; dolor i ita cedere, ita se permittere; ita se totum dare, ut modum non reperiat. 9. Quid dolorem tibi ipse renovas? Pourquoi renouveler vous-même vos tourments? Quid dolorem tibi ipse refricas? sopitum excitas? quid dolorem, quem dies jam pene san aver at renovas? quid dolorem, qui jam temp or is long in quit ate propemodum evanuerat, exstinctus erat, redintegras? quid obductam pene cicatricem refricas? quid plagam, quæ in cicatricem jam prope coiverat, ipse renovas? quid ipse tibi unguis in ulcere es? 10. Dolorem lenire, adoucir le chagrin . Dolorem exhaurire, mitigare, minuere, frangere, levare; dolorem detrahere; sermon is suavitate magnam alicui dolor is partem abstergere, eripere, auferre. Cf. Consol or . 11. Dolorem deponere, cha er le chagrin . Dolorem abjicere, depellere; a dolore tantisper aberrare; dolor is oblivisci. Usus : Dolor me in ce it, la douleur s’est emparée de moi . Dolorem alicui dare, causer à qqn du chagrin . Dolorem capere, re entir . Dolori parere, obéir à la douleur . Dolorem fovere, amplificare, alimenter . Dolore aliquem liber are, délivrer . Cf. Mœror , Angor , Anxius , Afflict us , Tristis , Consol or , Doleo , Contrist or , Sollicitudo , Cruciatus . DŎLŌSĒ, Artificieusement , avec fourberie . Syn. Malitiose, ex insidiis, ex occulto. Usus : Dolose, malo dolo agere. DŎLŌSUS, a, um, Fourbe , trompeur . Syn. Malitiosus. Usus : Dolosis consiliis reg no puls us. Cf. Vultus , Astutus . DŎLUS, i, m. Adre e , ruse , fourberie . Syn. Fraus, fallacia, machina, insidiæ, dol us mal us. )( Bona fides. Phras. Dolum facere, tromper . Dolos commoliri, suere, consuere; adhibere dolos malos et fallacias. Dolis aliquem ludere, ductare; cir cum venire fallaciis et præstigiis. Cf. Decipio , Fraus , Fallacia , Astutia . DŎMĀBĬLIS, e, gen. com. Domptable , qu’on peut dompter . Syn. Qui domari potest. DŎMESTĬCUS, i, m. De la maison , de la famille ; particulier , privé . Syn. Familiar is, in test in us, vernaculus, privatus, intimus. )( Extern us, alien us. Usus : Res familiar is, et domestic a. Disciplina domestic a. Domesticum, intestinum malum. Domestic a exempla. Cf. Familiar is . DŎMĬCĬLĬUM, ii, n. Domicile , habitation . Syn. Domus, habitatio, sedes, tectum. Epith. Ampli imum, aptum, divinum, honesti imum, pristinum, proprium, sacrum, stabile et certum, terrestre, universum. Usus : 1. Human a figura domic ilium ment is. Domic ilium Romæ collocavit, ante non habu it. 2. Transl. In hoc domicilio imperii et gloriæ. Urbs hæc domic ilium superb iæ et luxuriæ. Domic ilium in alter i us auribus, vel human it ate collocare. Cf. Domus . DŎMĬNA, æ, f. Maître e , souveraine . Syn. Princeps, regina. Epith. Dura, improv is a, vehemens, imperiosa, bland is sima, gravis. Usus : For tuna campi domina, et rerum human arum. Prudent i a domina et regina virtutum, la prudence est la souveraine et la reine de toutes les vertus . Vol up tates bland is simæ dom inæ. DŎMĬNĀTĬO, ōnis, f. Domination , empire , souveraineté . Syn. Dom in at us, tyrannis, regnum. Epith. Accommodati ima, alien a, non modo crudelis, sed ignominiosa etiam et flag it ios a, firm a et moder at a, jucunda et honest a, miser a, nova, regia. Usus : Vita sub dom in at i one miser a est. Quærere, sib i comp a rare, habere dominationem. DŎMĬNĀTOR, ōris, m. Maître , souverain . Usus : Rerum dominator DEUS. DŎMĬNĀTRIX, īcis, f. Maître e , souveraine . Syn. Domina. Epith. Cæca ac temeraria. Usus : Dominatrix animi cupid it as. DŎMĬNĀTŬS, ūs, m. Domination . Syn. Dominatio, principatus. Epith. Crudelis, impotens, nov us, perpetuus, regius, superb us, deter rimus. Usus : Dignus dominatu omnium rerum. Dominatum Cæsar occupavit. Unius dominatu omnia tenebantur. For tuna eum in summo dominatu locavit. DŎMĬNOR, aris, at us sum, ari, d. Être maître, dominer, commander, régner . Syn. Rerum potior, reg no, dominatum teneo; populos dominatu premo, teneo; imperium in populos teneo, in ditione habeo; provinciam cum imperio obtineo; præsum eo jure, quod ampli imum e e potest; præsum ea pot estate, quæ potest e e maxima; imperito populis; imperio urbem rego. Usus : Dominari in judiciis. Eloquent i a in liber is urbibus dominatur, et floret. Dominari in suos. Ubi libido dominatur, modest i a exul at. Cf. Regno , Impero , Imperium , Ditio , Rego . DŎMĬNUS, i, m. Chef , souverain , arbitre , maître . Syn. Imperator, Rex, Princeps, tyrannus. )( Servus. Epith. Agrestis et furiosus, amici or, a mic is sim us, bonus et a iduus, clari imus, dispar, familiar is, ignarus, impudicus, invitus, molest us, nov us, crudelis, sempiternus, summus, vet us, clemens, incolumis, improbus, just us. Phras. Dominus est, il est le maître, le chef suprême . Is es, penes quem summa potestas; qui omnia tenet; ad quem unum delata sunt omnia; qui tenet rem public am; in cujus pot estate bona fortunæque omnium; terrarum omnium rector. Cf. Do minor , Rego , Imperium . Usus : Senatus est dominus public i consilii; Populus Rom. dominus regum, victor, ac imperator omnium gentium. DEUS animum, ut dominum et imperatorem præfecit obedient i corpori. DŎMĬTOR, ōris, m. Celui qui dompte , dompteur . Epith. Facet i or. Usus : Equorum domitores non verbera solum adhibent, sed et pabulum subtrahunt. DŎMO, as, ŭi, ĭtum, are, a. Dompter ; vaincre . Syn. Edomo, condocefacio. Phras. Cupid i tates domandæ sunt, il faut subjuguer ses pa ions . Vitiosa natura com prim end a est; improbitas inf ring end a, frangenda, elidenda, ab feritate insita mitiganda est; effrenatæ libidines sub jugum sunt mittendæ; id agendum a quovis, ut effrenes cupid i tates non frenos modo, sed et jugum accipiant. Cf. Comprimo , Coerceo , Cohibeo . Usus : Domuisti gentes immanitate barbaras. Equos domare verberibus. Domatas habere libidines. Animal ad mansuetudinem domitum. Cf. Edomo . DŎMUS, voc. us, gen. i, vel ūs, dat. ui, acc. um, abl. o; pl. nom. us, gen. uum et orum, dat. et abl. ibus, acc. os, f. Maison . Syn. Ædes, domic ilium, tectum, penates, lares, sedes, foci patrii. Epith. Ætern a, alien a, ampla, angusta, antiqua, apert is sima et per-hospital is, cæca, cœlest is ac divina, cast is sima, commune perfugium, communis, diligens, egregia, exornata, atque instruct a. )( Nuda, atque in an is. Familiar is sima, felix, fidelis, grat ios is sima, honest is sima, infamis, crudelis, facinorosa et lib i dinos a, plena in teg rit at is, officii et religion is, inimica, instruct i or et apparat i or, læti ima, mœrens, locuples, et referta, loc up let i or, expers hujus injuriæ, loc up let is sima et ampli ima, magna pulchraque, ministra alicujus facinoris, modest i or, natural is, nota, not is sima, et maxime hospital is, operosa, optima, parva, paterna, pest i lens, plena ornamentorum, plena signorum pulcherrimorum, plena dedecoris et flag it i i, popular is, præclara et plena dignitatis, prætoria, privata, pudic a, pulchra, referta don is, regia, religiosa, referta a leat or i bus, plena ebriorum, stabilis, studios is sima cupid is sima que salutis, superior, tot a, vacua atque nuda, vacua suspicione, pur a, venal is. Domus inanes, loc up let is simæ, magnæ et nobiles. Phras. Domum habebat Cicero lautam et elegantem, Cicéron ava it une demeure riche et élégante . Utebatur domo cum prim is lauta, et per elegant i; habitabat lauti ime; in ædib us Ciceronis neque lautitiam, neque elegant i am des ide rares; erat in iis multum lautitiæ, et elegant iæ. Domus Ciceroni erat omnibus rebus instruct a, atque exornata; dom us ea non domino mag is ornamento erat, quam civitati. Usus : 1. Domum ædificare plenam dignitatis, facere, convestire, reficere, restituere. 2. Domo exire, quitter sa maison . Excedere, emigrare, exulare, abe e. 3. Domum ire, aller à sa maison . Domos inde discedunt; in sua tecta dilabi; domum se recipere; convert ere se domum. 4. Domi manere, demeurer chez soi . Domo se tenere; non commovere se domo; exspectare aliquem domum. 5. Luxu domum exinanire, exhaurire. Amico domum commend are. 6. Familia, famille . Of fens am sib i domum reconciliavit. DŌNĀTĬO, ōnis, f. Large e . Syn. Amice, sponteque fact a distributio. Epith. Singular i impudent i a prædita, nova, incredibilis, falsa. Usus : Donationem facere. DŌNEC, Jusqu’à ce que . Syn. Dum, quoad usque. Usus : Exspectabo, donec ad locum venias. DŌNO, as, avi, atum; are, a. Gratifier de , faire des présents à . Syn. Largior, munere afficio, mun us do, affero; donum affero; muneribus or no; stipendio afficio; condo no. Adv. Effuse, large, sigillatim, publice, consul to. Phras. Ampliter illum, effuse large que donavit, il lui fit de riches et nombreux présents . Magna ei munera mis it; ampli imis don is decoravit; opipare hominem muneratus est; magnis muneribus eum sib i obligavit; magna præmia rei pecuniariæ ei tribuit; locupletem ex egente effecit; do no dedit ampla munera; munera ill i ampli ima condo nav it; talent a aliquot ill i muneri mis it; donaria dedit non exigua; honor a rio, congiario illum impertivit, prose cut us est. Muneri amplum congiarium dedit; magnas largitiones fecit; amplas don at i ones contulit; magna fuit, magna us us est in illum liberal it ate; magnis hominem muneribus sib i devinxit; quantamlibet hominis cupiditatem muneribus explevit. Cf. Do , Largior , Munus . Usus : In i mic it i as suas rei publicæ donare. Ciceroni populus Roman us immortalitatem donavit. DŌNUM, i, n. Don , présent . Syn. Munus. Epith. Castum, regium, dignum, divinum, eximium, pulcherrimum, regale. Phras. 1. Dona naturæ nactus est egregia, il est naturellement bien doué . Egregia ei bona a natura, studio, for tuna data sunt; nihil non ei a doctrina, a for tuna delatum videtur; ita rebus habilis, ita liber a liter naturæ muneribus ornatus est, ut non nat us, sed ab aliquo Deo fictus e e videatur; magnis dotibus in genii, judicii, doctrinæ instruct us est; quæ in eum natura ornament a conges sit, ea illum apud omnes in magna laude, et gratia ponunt; magnis naturæ dotibus cumulatus; naturæ ornament is ampliter instruct us; egregiis, singular i bus animi corp or is que dotibus prædit us, ornatus. 2. Dona naturæ perexigua sort it us est, la nature l’a peu doué . A naturæ subsidiis pene imparatus; naturæ don is præparce instruct us; male paratus a natura; null is ornatus naturæ muneribus. Cf. Natura . Usus : Multa don is muneribusque conficiuntur. Donis deorum iræ placantur. Philosophia donum deorum. DORMĬO, is, īvi vel ii, ītum, ire, n. Dormir . Syn. Somnum capio, sopitus sum, quiet i me trado, cubo. Phras. 1. Dormitum se confert, il va se coucher . Quieti corpus dat; quiet i se trad it; som no operam dat; confert se cubitum; cubitum it; ad quietem se confert; lecto se commend at; corpus diurnis labor i bus fatigatum, quiet i mand at; strato se commit tit. Cf. Cubo . 2. Tota nocte dormivi, j’ai dorm i toute la nuit . Alte et graviter dormivi, nec nisi cum sole experrectus sum; arcti imus me somnus complexus est; sopor graviter me oppre it; in lucem quievi; alte condormivi; stertebam in altum diem; art us languidos longo sopore placavi; gravatum animi anxietate corpus diuturno som no refeci; grav i altoque som no oppre us fui; som no liberali ime acquievi; som no eam noctem indulsi liberal i us; som no victus, quietem corpori haud parce dedi. Nihilo arctiora erant somni tempora, quam noctis; nox ea, quam longa fuit, somni mihi copiam faciebat; corpus som no solutum sine cur a tot a nocte quievit; nox ea quiet i data; alt i quies erat somni; som no continent i eam noctem egi, dux i, traduxi, transegi; somnum in lucem extraxi; totam noctem som no transmisi, som no fe os art us pav i, irrigavi in multum diem. 3. Hac nocte nihil dormivi, je n’ai point fermé l’œil cette nuit . Nihil erat somni; noctem hanc sine som no, vigilem, insomnem, som no vacuam, som no expertem egi, peregi, dux i, traduxi. Nox ea mihi insomnis, inter insomnia abiit, efflux it; perpetua vigilia sum vexatus; insomnio laboravi; somni carpere nihil poteram; somnus null us hac nocte ad oculos meos acce it, somnus hac nocte effugit oculos meos; fug it ab oculis me is; nunquam se obtulit oculis me is; quiet is null am partem cep i; somnum hac nocte non vid i; hac nocte nunquam quievi; noctem totam per vigil avi; noctis partes mihi omnes expertes somni fluxere. Nox ea tot a vigilem me habu it; somnum oculi non viderunt mei; somnum oculis non vid i me is, hac nocte oculi mei som no gravari, comprimi, claudi mini me potuerunt. Cf. Somnus , Obdormio , Lectus , Cubo . Usus : Ex la itudine dormire cœpi. Alte et graviter dormire. DORMĪTO, as, avi, are, n. Avoir envie de dormir , sommeiller . Syn. Oscito, somnus me sol licit at, somnus accedit, somnus instat, et deserit, in soporem identidem delabor. Usus : Dormitantem ill am et oscitantem sapient i am æstimo.