POSTQUAM
Lexicon Latinum Seu Corpus Phraseologiae · 1878 · p. 37
Après que , quand , lorsque . Syn. Ubi, simul, simul ac, simul ut, simul atque. Usus : Postquam mihi proposui. POSTRĒMO, Enfin , finale ment . Syn. Postremum, novi ime, ad ultimum. Usus : Quæro igitur primum, deinde, etc., postremo, je demande donc d’abord.... ensuite.... enfin, etc. POSTRĒMUS, a, um, Le dernier , qui vient en dern ière ligne . Syn. Ultimus, extremus, nov is sim us, qui agmen claudit vel cog it. )( Primus. Usus : 1. Alia prima ponet, ali a postrema. 2. Pe imus, le plus vil , le plus méprisable , le plus mauvais . Homines postremi. Servitus est postremum malorum omnium. POSTRĪDĬE, Le jour suivant , le len demain . Syn. Postero die. Usus : Postridie ejus die i; postridie Bacchanalium. POSTŬLĀTĬO, ōnis, f. Demande , prière . Syn. Postulatum. Epith. Æqua et honest a, brevis, impudens, turpis, valentior opinione. Usus : Conce it senatus postulation i meæ. Si vobis æqua et just a postulatio videtur. POSTŬLĀTUM, i, n. ( sæpius plur.) Demande , prétention . Syn. Postulatio. Epith. Commune, gravi imum in aliquem, intolerabile, novum, ridiculum. Usus : Reliquum est ut remittantur postulata per litter as. Postulata interponere, edere, ad aliquem deferre, accipere, transmettre à qqn les demandes, les prétentions de qqn . Postulata Geometrarum. POSTŬLĀTŬS, ūs, m. * Demande en justice , plainte . Usus : Matris postulatu. POSTŬLO, as, avi, atum, are, a. Demander , prier , solliciter . Syn. Peto, posco, desidero, requiro. )( Recuso. Adv. Acrius, amplius, arroganter, impudenter, nomina tim, plane, præclare, vehement i us, nimirum, stulte. Usus : 1. Omnia a me postulas et exspectas. Ut temp or is ratio, ut tua fides postulavit. Postularunt me de fœdere. Postulare fidem public am. 2. Accuso, poursuivre , accuser . Ego Appium eadem lege de majestate postulavi. Cf. Peto , Desidero . PŎTĀTĬO, ōnis, f. Action de boire ; débauche , orgie . Syn. Perpotatio. Epith. Modica. Usus : He sterna pot at i one oscitans. PŎTĀTOR, ōris, m. * Buveur ; grand buveur , ivrogne . Syn. Potor. Phras. Potator est magnus, c’est un ivrogne . Intemperant is simis per potation i bus deditus; diem mero frangere, obruere se vino, vino sepeliri solitus; temulent iæ nota infamis est; vin i pernicies, gurges et helluo vin i est, qui se vino intemperant i us ingurgitat; pat rim onium suum, facultates suas potation i bus intemperant is simis lacer at; potation i bus insanum in modum indulget; nat us ad pocula exsiccanda; qui, si vino incaluerit, poscere major i bus poculis et Græco more bibere solet; largiore vino uti solitus; non modo invitare se plusculum, sed in multum semper vin i procedere consuevit. Cf. Bibo , Ebrius . PŎTENS, ent is, omn. gen. Pui ant . Syn. Qui in magna potent i a est, qui magnas vires, magnas opes habet; summa pot estate prædit us, magnis copiis et opibus affluens; firm us opibus, arm is opibusque præpotens. Usus : Ampla et potens civitas. Is potens ac florens per medium forum volitabat. Cf. Magnus , Potestas , Po um . PŎTENTĬA, æ, f. Pui ance , force , faculté , pouvoir . Syn. Opes, vis, potestas, nervi, vires. Epith. Aliena, gratiosa, in tole rabi lis, invidiosa, inutilis, levis, inops, magna, nimia; nova, perniciosa, senator i a, singular is, summa, periculosi ima. Usus : Potent i a est ad sua con ser vanda et alter i us obtinenda i done arum rerum facultas, la pui ance est la po e ion des moyens de conserver ses a vantages et d’obtenir ceux des autres . Magnam potent i am consequi. In tole rabi lis est ejus potent i a. Cf. Potestas . PŎTESTAS, ātis, f. Pui ance , pouvoir , faculté . Syn. Facultas, copia, optio, ditio, imperium, magi stratus, jus, jurisdictio, vis pot est at is, mun us. Epith. Incredibilis, inf in it a, integra, just a, legitim a, liber a, magna, nimia, par, patria, pestifera, prætoria, privata, regal is, regia, sempiterna, summa, tenuis, tot a, tribunitia, ampli ima, extra ordinar i a. Phras. 1. Virtutis maxima est potestas, la pui ance de la vertu est immense . Omnia sunt in pot estate ac ditione virtutis. Plane rerum omnium domina virtus est. Virtus late dominatur. Virtus una regnat ubique locorum; summum imperium habet in res omnes; vim habet inf in it am; omnes super at difficult ates; duri ima quæque per rump it; nullos for mid at impetus, nullos fortunæ casus extimescit; omnia jure ac pot estate complectitur; præest cunctis rebus human is; imperium habet in omnia; virtuti cuncta parent, cedunt; virtuti subject a sunt human a omnia. Quid est, quod a equi virtus non po it? 2. Cæsar habu it summam potestatem, César eut une pui ance souveraine . Cæsaris inf in it a erat Romæ potestas, nec ullis legibus cir cum script a; Cæsar sub jus suum ac potestatem terrarum orbem subjunxit; omnia suis arm is obtinebat; orbem terrarum in sua pot estate ac ditione tenuit; for tuna summam rerum ad Cæsarem detulit; penes Cæsarem potestas et dom in at us erat rerum omnium; omnia in uni us Cæsaris pot estate vertebantur; Cæsar unus omnium maxime opibus, arm is, potent i a valebat. 3. Hoc in tua pot estate est, cel a est en votre pouvoir . Per te stat, quo minus, etc.; in tua voluntate id totum vertitur; tua in manu est; integrum tibi est; ejus rei arbitrium penes te est. Est hoc in tua pot estate situm; ejus rei penes te potestas est; in tua pot estate positum est; potestas ejus rei tot a tua est. 4. Potestatem alicujus restring ere, diminuer les pouvoirs . Habenas adducere; in ordinem cogere; alicujus potestatem arctioribus can cell is concludere, cir cums crib ere, con string ere. 5. Potestatem ampliare, augmenter les pouvoirs . Habenas remittere, ampliorem potestatem facere, dare, concedere, permittere, deferre. 6. Est sub pot estate mea, il est en mon pouvoir, sous ma domination . In mea illum pot estate habeo, teneo, contineo; in mea pot estate ac ditione hominem teneo; meo imperio obnoxius est ac subject us. Usus : Magistratuum potestatem obsidere; redigere aliquem in suam potestatem ac ditionem; sub alter i us se potestatem subjicere. Iram in pot estate habere, être maître de sa colère . Judices cum sui potestatem non face rent, n’accord a i ent plus d’audience . Se in pot estate senatus futurum dixit, il dit qu’il sera it aux ordres du sénat . De pot estate exire, sortir de charge . Pro pot estate a liquid imperare. Loquendi potestatem facere. Liberum spiritum ducendi null am habeo potestatem. E sua pot estate dimittere aliquem. Est mihi ejus rei ampli ima potestas, cette chose est tout ent ière sous ma dépen dance . Potestatem nocendi adimere; præcidere, eripere; pot estate nocendi exuere, privare, ôter à qqn le pouvoir de nuire . Cf. Po um . PŌTĬO, ōnis, f. Potion , breuvage , médecine . Syn. Potus. Epith. Dulcicula, medic a, prima, modica, content is sima. Usus : Medicus prima potione mulierem sustulit. 1. PŎTĬOR, ŏris, gen. com. Préférable , meilleur . Syn. Anti qui or, carior, melior, prior. Phras. Cives potiores e e debent peregrin is, il faut préférer les citoyens aux étrangers . Civium in urbe partes sunt præcipuæ; cives anteferendi sunt exteris; potior habenda est ratio civium, quam advenarum. Primum officium civibus, alterum exteris ac peregrin is debetur. Usus : Mors mihi servitute semper erit potior. Nihil mihi mea fama potius, rien ne m’est plus cher que ma renommée . Nihil mihi potius fuit quam ut, je n’eus rien de plus pre é, de plus à cœur que, etc. Cf. Præfero . 2. PŎTĬOR, īris, ītus sum, īri, d. n. S’emparer de , conquérir . Syn. Impetro, teneo, po ideo, fruor. )( Careo. Adv. Abunde rebus. Usus : Rerum, civitatis, regni potiri. Pace potimur. Cf. Fruor , Habeo , Po ideo . PŎTISSĬMUM, De préférence , principalement , surtout . Syn. Maxime, quam maxime, præcipue. Usus : Quærent i mihi, quid ad te poti imum scriberem. PŎTĬUS, Plutôt . Syn. Citius, prius, mag is. Usus : Magnus homo vel potius summus. PŎTO, as, avi, atum vel pōtum, are, n. Boire . Syn. Bibo, perpoto. Cf. Bibo , Potator . PŌTOR, ōris, m. * Buveur . Usus : Aquæ potores. Cf. Potator . PŌTŬS, ūs, m. Boi on , breuvage . Syn. Potio. Epith. Immoderatus. Usus : Immoderato potu pastuque obstupefactus animus, par l’excès du boire et du manger . PRÆ, A cause de . Syn. Propter. Usus : 1. Non po um præ lacrimis scribere. 2. Comp a ran do, en com para is on de , au prix de , eu égard à . Hominem præ se neminem put at. Præ nob is felix et beatus. PRÆBĔO, es, ŭi, ĭtum, ere, a. Fournir , donner , présenter , offrir . Syn. Impertio, do, præsto, exhibeo. Adv. Lib enter se credulum, minutatim, perexigue, publice victum, vici im se auditorem præbere. Usus : Leni imum se, duriorem alicui, æquum se judicem præbere. Os suum ad contumeliam præbere, s’exposer aux affronts . PRÆBĬTOR, ōris, m. Fourni eur , pour voyeur . Usus : Maced ones non te regem, sed mini strum suum et præbitorem putant, non leur roi, mais leur serviteur et leur pour voyeur . PRÆCĂVĔO, es, cāvi, cautum, ere, a. et n. Prendre garde ; se précautionner ; éviter . Syn. Declino, vito. Adv. Diligenti ime peccata, diff i cill i me. Usus : Peccata diligenti ime præcavere. Cf. Caveo . PRÆCĒDO, is, ce i, ce um, ere, a. et n. Marcher devant , précéder ; surpa er . Syn. Præeo, præcurro, prægredior, antecedo. Usus : Agmen præcedere, aliquem auctoritate. Cf. Præeo , Antecedo , Excello . PRÆCELLENS, ent is, omn. gen. Supérieur , éminent . Syn. Excel lens, præstans. Usus : Vir animo, virtute, rebus omnibus præcell ent is sim us. Cf. Egregius . PRÆCENTĬO, ōnis, f. Prélude des instruments avant le sacrifice, avant la bataille . Syn. Cantus, qui a liquid præcedit. Epith. Firma animi, similis, propria, divers a, tribunitia. PRÆCEPS, cĭpĭtis, omn. gen. Rapide , escarpé ; bouillant , inconsidéré . Syn. In consider at us, periculosus. Adv. Jam pridem ad pœnam. Phras. 1. Locus præceps, lieu escarpé . Rupes absci a undique et abrupt a; coll is ascensu, aditu mini me moll i ac clement i. 2. Homo præceps, homme trop précipité dans ses ent reprises . Vitio in genii vehemens et impotens; in omnibus consiliis præceps et devius; ferox rapid usque in consiliis, ac lingua immodicus; impotens iræ, animi; amentia cæcus et præceps; qui nullo consilio fertur; qui auferri se sin it impotent is animi vitio. Cf. In consider at us . Usus : Dignus, qui præceps ex urbe exturbetur. In præcipitem se locum ac lubricum committere. Hominem conscient iæ suæ præcipitem agunt pœnæ, il est poursuivi par les remords de sa conscience . Cf. In quietus . PRÆCEPTĬO, ōnis, f. Prescription , recommandation , doctrine . Syn. Præceptorum explicatio, doctrina. Usus : Propria ea est stoicorum præceptio. PRÆCEPTOR, ōris, m. Celui qui enseigne , maître . Syn. Doctor, magister. Epith. Fortis. Usus : Præceptorem aliquem habere; præceptore uti aliquo. Scribendi præceptores atque dicendi. PRÆCEPTUM, i, n. Prescription , ordre , comm an dement , recommandation . Syn. Monita, admonitio, institutum, ju um, via, ratio, præceptio. Epith. Acutum, breve, commune, di imile, extremum, majus, nece arium, bonum, utile, vet us. Præcepta cert a, contraria, communia, firm a, stabilia, conjunct a naturæ, historic a, magna, mortifera, salutaria, multa, or at or i a, per a cut a, pervulgata, plurima, præclara, propria, reliqua, summa, superior a, vetera. Usus : Præcepta de re militar i alicui dare, tradere; præceptis aliquem erudire. Hoc præceptum diligenter noscendum, discendum, tenendum, servandum. His præceptis te obtemper are oportebit. PRÆCERPO, is, psi, ptum, ere, a. Cueillir avant le temps , prématurément . Syn. Præcipio. Usus : Non præcerpo fructus officii tui. PRÆCERTĀTĬO, ōnis, f. Lutte , discu ion . PRÆCĪDO, is, cīdi, cīsum, ere, a. Couper , tailler , trancher . Syn. Incido, seco, amputo, præcludo. Adv. Plane a liquid, plane sine ulla except i one. Usus : Amicitiam mag is sensim di uere decet, quam repente præcidere, il vaut mieux dénouer insensible ment l’amitié que la trancher brusque ment . Spem alicui omnem, sib i ipsi licentiam libertatemque præcidere. Sermonem præcidere et abscind ere. Præcide semel et statue quid velis, coupe court à tes incertitudes et décide ce que tu veux . Cf. Seco . PRÆCINGO, is, nxi, nctum, ere, a. Ceindre . Syn. Cingo. PRÆCĬNO, is, ŭi, centum, ere, a. Annoncer , prédire . Syn. Prædico, prænuntio, antecapio. Usus : Ea re magnum a liquid dii præmonstrant et præcinunt. PRÆCĬPĬO, is, cēpi, ceptum, ere, a. Prendre d’avance , antic i per , prévenir . Syn. Prænosco, præsentio. Adv. Accuratius, amici ime, bene, commo di i me, deinceps, leviter, pro auctoritate sua, male, recte, sap i enter, comm uniter, præclare multa, separatim. Usus : 1. Cog it at i one præcipere quæ futura sunt, saisir l’avenir par la pensée, le prévoir . Spem victor iæ tent a to paulatim cert a mine præcipere. Præcipere gratiam public i benefic i i. Gaudia animis præcipere. Pecuniam præcipere, id est, prius capere. 2. Mando, prescrire , ordonner . Item ille hortatur et præcipit. Cf. Jubeo , Mando , Impero . PRÆCĬPĬTO, as, avi, atum, are, a. et n. Précipiter ; se précipiter . Syn. Præcipitem ago, dejicio, exturbo, deturbo; item : Ruo, descendo. )( Sustineo, jaceo. Phras. 1. E ponte se in fluvium præcipitavit, il se précipita dans le fleuve du haut du pont . Præcipiti saltu se in profluentem immisit; præcipitem se jactavit e ponte, e ponte in præceps se dedit. 2. E mœnib us præcipitatus est, il fut précipité du haut des remparts . Ex præcipiti mœnium loco devolutus est; detrusus in proclive; de muro deturbatus, devolutus; in præceps dat us est; e muro præceps act us est; in præceps delatus est. Usus : Hoc quidem præcipitare est, non descend ere. Sol, hiems præcipitat. Præcipitantem rem public am sustinere, retinere. Jacentem non erigere, in off i cio sum est, præcipitantem impellere, inhumanum, il est in huma in de pou er qqn qui tom be . Ubi Nilis in mare præcipitat, où le Nil se jette dans la mer . PRÆCĬPŬĒ, Principalement , surtout . Syn. Poti imum, maxime. )( Comm uniter. Usus : Omnes Brutum præcipue observant. PRÆCĬPŬUS, a, um, Particulier , propre , spécial ; extraordinaire , supérieur , principal . Syn. Peculiar is, proprius. )( Communis. Item : Primarius, singular is. Phras. 1. Præcipuus in aula est, il est le premier à la cour . Princeps est nob i lit at is, aulicæ juventutis; flos est aulicæ juventutis, nob i lit at is; primas partes habet apud Regem. Secund us a Rege est. 2. Præcipuus erat inter Latinos, il était le premier, le plus distingué des Romains . Longe tum princeps erat Latini nominis. Qui jam dudum venerat in dignationem principum, tum etiam inter omnes in omni genere laud is eminebat. Primus longe Latinæ juventutis habitus erat. Principem locum inter Latini nominis populos tenebat; Latinos omnes auctoritate ac potent i a anteibat. 3. Præcipuum illud est inter omnia, voilà ce qu’il y a de principal . Caput est, illud in maxim is rebus et maxime nece ariis velim habeas. Illud primum ac summum est; labor in hoc præcipue vester sit; nihil prius, quam de illo agendum; id caput et arx est totius con trovers iæ; opera vobis princeps ac prope omnis in hoc col loc and a erit; antiqui imum illud est habendum. Cf. Excel lens . Usus : 1. Quod mihi præter cæteros præcipuum fuit, nunc cum cæteris est commune. 2. In sign is, extraordinaire , considérable . Præcipuo quod am dolore angi; amore in eum fertur singular i ac studio præcipuo. PRÆCĪSĒ, Brièvement , en peu de mots . Syn. Breviter. )( Plene, perfecte. Usus : Præcise alicui negare a liquid ac sine except i one ulla præcidere. PRÆCĬSĬO, ōnis, f. Suspension d’une pensée . Figura Rhetoric a. PRÆCLĀRĒ, D’une manière distinguée , excellente , très bien . Syn. Recte, probe, optime. Usus : Præclare nobiscum actum iri, si populus Roman us, etc, que nous devrons nous estimer fort heureux, si, etc. Tibi negotium datum e e a Cæsare, non judicium præclare in tell i go, je comp rends parfaitement que, etc. Simulacrum præclare factum e mar more, statue de marbre admirable ment travaillée . Præclare a liquid dicere, facere. PRÆCLĀRUS, a, um, Illustre , distingué , remarquable . Syn. Eximius, egregius, com mem or and us, rarus, præcipuus, in sign is. )( Vulgar is. Phras. 1. Vir præclari imus, homme très illustre . Omnis ætat is, omnis memoriæ clari imus. In sign is ad laudem vir; omnibus rebus ornatus; in quo summa probit as, summa virtus, summa doctrina; genere, honore, copiis, exist i mat i one facile princeps; Rei publicæ columen ac sidus; sæculi sui dec us egregium; vir exempli recti imi dom i militiæque; longe ante alios eminens; sanctus, in no cens ac divina quad am virtute prædit us; vir cum prim is honest us, summo honore et pudore, et summo officio spec tat is sim us ordinis sui. Cf. Egregius . Usus : Multi in philosophia præclari ac nobiles. Egregia et præclara indoles. Cf. Præcipuus , Excello . PRÆCLŪDO, is, si, sum, ere, a. Fermer qqche pour qqn ; défendre , inter dire . Syn. Claudo, intercludo; præcido.)(Aperio. Adv. In perpetuum sib i curiam, cur iæ adit us præclusit. Phras. Spem veniæ sua sib i pert in a cia præclusit, par son entêtement, il s’est interdit tout espoir de pardon . Miserationem omnem sua pert in a cia exemit; de spe veniæ sua illum pert in a cia depulit; spem omnem veniæ sua sib i pert in a cia præcid it, incidit ipse; ut spes veniæ extenuaretur in dies, ut evanesce ret, ut spes jam reliqua e et nulla, sua ipse pert in a cia effecit. Usus : Omnem sib i spem def ens i on is, omnem exitum ipse præclusisti. Animus mihi præcluditur ad exp on end am rei indignitatem. Cf. Tollo . PRÆCO, ōnis, m. Crieur public , héraut ; panégyriste . Syn. Prædicator, buccinator, qui præconium facit. Epith. Human us, public us, verecund us. Usus : Alexander egregium laudum suarum præconem invenit Curtium. Præcon is voci bona alicujus subjicere. Per præconem sib i audient i am facere. O fortunate a doles cens, qui tuæ virtutis Homerum præconem inveneris, heureux jeune homme, qui avez trouvé Homère pour héraut de votre gloire, pour célébrer vos exploits! PRÆCOGNOSCO, is, ĭtum, ere, a. Apprendre d’avance . Syn. Præsentio. PRÆCŌNĬUM, ĭi, n. Publication , annonce , proclamation . Syn. Præcon is actio. Epith. Acerbum, æternum suorum laborum, domesticum, miserum. Usus : 1. Præconium facere, alicui deferre. 2. Laudatio, éloge , louange . Non præconium mihi solum tributum, sed grave etiam clari hominis testimonium impertitum. PRÆCORDĬA, ōrum, n. pl. Diaphragme ; estomac . Syn. Pectus, in test in a; animus. Usus : 1. Plato iram in pectore, cupiditatem subter præcordia locavit, a placé le siège de la colère dans le diaphragme, celui de la concupiscence au-de ous . Annulus in præcordiis piscis invent us est, l’anneau fut retrouvé dans l’estomac du poi on . 2. Animus, poitrine , cœur . Cum jam in præcordiis concept am mortem contineret. PRÆCOX, ōcis, omn. gen. Mûr avant le temps , hâtif , précoce . Syn. Præmaturus. PRÆCURRO, is, cŭcurr i (curr i), cursum, ere, n. et a. Courir devant , devancer , prévenir . Syn. Anteeo, supero, excello. Usus : Appetitus rationem præcurrere ac prævertere non debet. Lingua præcurr it mentem. Socratis ætatem præcucurrit. Aliquem ætate, virtute, moribus præcurrere, Cf. Excello . PRÆCURSĬO, ōnis, f. Action de devancer, de précéder . Syn. Antece io, prægre io. Usus : Confitentes non fier i as sensi ones sine præcursi one visorum, que notre con sente ment n’a pas lieu sans être précédé de perceptions qui le déterm in ent . PRÆCURSOR, ōris, m. Coureur , éclaireur , espion . Syn. Prodromus, emi arius, excursor. PRÆDA, æ, f. Proie , but in , profit , gain . Syn. Rapina, spolium, manubiæ. Epith. Cert is sima, communis, frumentaria, ingens, immanis, integra, magna, mediocris, opima optima, præclara, part a, popular is, præsens, prætoria, tanta, universa. Prædæ judiciales, novæ. Phras. Prædas maxim as fecere milites nostri, nos soldats ont fait immense but in . Prædas egere in gentes ex agris; omni clade bell i per vast a runt agrum et diripuerunt; quidquid ferri agique potuit, id totum prædæ fuit militibus nostris; præda ingenti potiti, loc up let at i sunt ex hostium agro; prædæ tantum fuit, ut prædantium tot manus iis spoliis vix suffice rent; auri argent i que pond us ingens diripuere milites nostri; prædæ captum est plus quam cred i po it. Cf. Populor , Diripio . Usus : Prædas facere, agere, agitare, faire, conquérir du but in . Prædæ fuere hostium castra. Prædam captam inter se dividere, cond on are. Militem a præda cohibere, repellere. Prædæ pars major ira corrupt a. Cf. Prædor . PRÆDAMNO, as, avi, atum, are, a. * Con damner d’avance . Usus : Prædamnata spe dimicant. PRÆDĀTOR, ōris, m. Brigand , voleur , maraud eur . Syn. Prædo, direptor. PRÆDĀTŌRĬUS, a, um, Qui pille , qui vole . Usus : Navis prædatoria, corsaire , navire armé en course . PRÆDĬĀTOR, ōris, m. Homme d’affaires , qui sait estimer au juste la valeur des terres . Syn. Juris prædiatorii peritus. PRÆDĬĀTORĬUS, a, um, Relatif aux terres engagées , mises en vente . Syn. Quod ad prædia po e i ones que pertinet. Usus : Jus prædiatorium. PRÆDĬCĀBĬLIS, e, gen. com. Digne d’éloges , louable . Syn. Prædicandus. Usus : In miser a vita nihil est prædicabile aut gloriandum. PRÆDĬCĀTIO, ōnis, f. Éloge , louange apologie . Syn. Celeb ratio, com memo ratio, laudatio. Epith. Acerba et luctuosa, grat a, non grat a potius quam arrogans beneficiorum; veteres, furibundæ. Usus : Grata hæc beneficiorum prædicatio de laude alicujus. Philosophorum est prædicationem fugere. Cf. Laus . PRÆDĬCĀTOR, ōris, m. Prôneur , panégyriste . Syn. Laudator, præco, buccinator. Usus : Te ipso prædicatore et teste et auctore fact i. 1. PRÆDĬCO, as, avi, atum, are, a. Publier , vanter , exalter . Syn. Celebro, commemoro, glorior, canto, dec an to. Adv. Falso de aliquo, hon orifice, gloriosius, graviter, ornate, optime. Phras. Ille ex hoc facto mire ubique prædicabatur, on faisait part out son éloge à cause de cette action . Ille ex eo facto, magnam gloriam apud omnes gentes consecutus est; ejus fact i memoria in omnium ore sermoneque versata est; res ea fama celeb rat is sima erat; ejus fact i prædicatione aures omnium tum person a bant. Cf. Laudo , Jacto . Usus : Mihi licet ist a de me cum vera gloria prædicare. Multa de aliquo graviter et hon orifice prædicare. Omnes de se prædicari volunt. 2. PRÆDĬCO, is, xi, ctum, ere, a. Prédire , annoncer d’avance ; fixer , déterminer . Syn. Antedico, cano, præcino, prænuntio, denuntio, præsign i fico, præmonstro; oraculum edo; moneo, test if i cor. Adv. Multo ante defect i ones sol is et lunæ, non obscure, temere, divine. Usus : Prædicere futura. Prædicere sol is defectionem. Cf. Divino , Vates . PRÆDICTĬO, ōnis, f. Prédiction , prophétie . Syn. Prædictum, divinatio, vaticinatio, præsensio, significatio. Epith. Divina. Usus : Prædictiones et præsensi ones rerum futurarum debent habere fidem. PRÆDICTUM, i, n. Prédiction , prophétie . Syn. Prædictio. Epith. Divinum, natalitium. Usus : Aliqui Chaldæorum, Astrologorum prædicta defendunt. PRÆDĬŎLUM, i, n. Petite métairie , petit domaine . Usus : Prædiol a nostra belle ædificata sunt. PRÆDISCO, is, ere, a. Apprendre à l’avance , se familiariser à l’avance avec qqche . Usus : Prædiscere et meditari dicenda. PRÆDĬTUS, a, um, (cum abl.), Doué , pourvu de . Syn. Ornatus, decor at us, instruct us. Adv. Maxime virtute. Usus : 1. In laude: A doles cens optimis artibus, summa spe in genii, auctoritate, virtute prædit us. 2. In vitiis: Homo singular i audacia, scelere, etc., prædit us, homme d’une audace, d’une scélérate e sans égale . PRÆDĬUM, ĭi, n. Pièce de terre , propriété , domaine . Epith. Deterius, par, parvum, præclarum, propinquum. Prædiæ alien a, colenda, continent i a fun do, dotalia, immunia, liber a, mediocria, nobili ima, paterna, plurima et pulcherrima, pretiosa, propria, propinqua, pulchra, fructuosa, rustic a, urban a, vacua. Usus : Prædia colere. PRÆDO, ōnis, m. Brigand , voleur , pillard . Syn. Prædat or; pirata gra at or. Epith. A mantis sim us, barbarus, immanis, communis, felix, frumentarius, imp rob is sim us, maritimus, nefarius, domestic i, multi. Usus : Omnium templorum, tectorum, totius urb is prædo. PRÆDOR, aris, at us sum, ari, d. n. Faire du but in , piller . Syn. Prædam facio, prædas ago, rap to vivo, diripio, vas to, infesto regionem, regionem damn is afficio. Adv. Aperte palamque, improbe, imprudenti ime, varie. Usus : Spes rapiendi et in omnibus rebus prædandi illorum animos excæcat, l’espoir de la rapine et du pillage . Cf. Prædo . PRÆĔO, is, ĭi vel īvi, ĭtum, ire, n. et a. Aller ou marcher devant , précéder . Syn. Anteeo. Usus : Hoc natura præeunte ducimur, sous la conduite de la nature elle-même, ayant la nature pour guide . Præire sacrament i verb a, réciter le premier la for mule du serment . PRÆFĀTĬO, ōnis, f. Préface , exorde , introduction . Syn. Exordium. PRÆFECTŪRA, æ, f. Dignité de préfet, de gouverneur ; préfecture , gouvernement . Usus : Dare, deferre præfecturam alicui; petere præfecturam. Cf. Magi stratus . PRÆFECTUS, i, m. Chef , préfet , commandant . Syn. Præposit us negotio alicui; rei alicui præfectus. Phras. Cla is præfectus est creatus, il fut fait amiral . Rei maritimæ Prætor renuntiatus est; cum imperio cla i est præposit us; rei maritimæ præfectura ill i demand at a, ad illum delata est; cla i præfectus est; cla i præe e ju us est; oræ maritimæ summum imperium ill i datum est; imperium cla is obtinet. Usus : Cla is, urb is præfectus. Præfectus moribus. PRÆFĔRO, fers, tŭli, lātum, ferre, a. Porter devant , fournir ; préférer ; manifester . Syn. Antefero; præ me fero. Adv. Aperte sens us. Usus : Cui non ad libidinem facem prætulisti; præferre salutem rei publicæ omnibus commodis suis. Eum sensum præfert. Cf. Antepono , Potior , Excello , Præpono . Præ se ferre, Manifester , révéler , trahir , publier . Syn. Profiteor, confiteor, indico, vultu promptum habeo et lingua. Usus : Sapient iæ speciem; probitatem quamdam præ se ferre. Id me consecutum non profiteor, secutum e e præ me fero. Ego semper me didici e præ me tuli, je n’ai jamais fait mystère de mes études . PRÆFERRĀTUS, a, um, Garni de fer . Syn. Ferro præfix us. PRÆFĬCĬO, is, fēci, fectum, ere, a. Préposer , mettre à la tête de . Syn. Præpono. Adv. Nomina tim rei maximæ. Usus : Huic procuration i certum magi stratum præfecerat. Aliquem curatorem, custodem exercitui, negotio, region i præficere. Cf. Præfectus , Præsum . PRÆFĪDENS, ent is, omn. gen. part. v. compos. a Fido. Qui a trop de con fiance en soi-même , présomptueux , téméraire . Syn. Confido. Usus : Homines secund is rebus elatos sibique præfidentes legum habenis comprimere. Cf. Audax . PRÆFĪGO, is, xi, ctum, ere, a. * Attacher , suspendre . Usus : Lineas itineri præfigere. Jacula ferro præfix a, javelots garnis d’une pointe de fer . PRÆFĪNĬO, is, ĭi vel īvi, ītum, ire, a. Déterminer d’avance , régler , fixer . Syn. Præstituo, præscribo. Adv. Restricte. Usus : Præfinire diem alicui. Cætera ego non tam stricte tibi præfinio. PRÆFOR, aris, fat us sum, far i, n. et a. Parler , dire auparavant ; prononcer une prière avant de faire qqch . Usus : Veteres omnibus rebus agendis, “quod bonum faustumque e et,” præfabantur, les anciens n’ent rep ren a i ent rien, sans avoir préalablement prononcé la for mule de prière : quod bonum, etc. Honorem præfar i, (cum quid turpicule est dicendum), demander excuse, pardon ou grâce, sauf votre respect, avec votre permi ion . PRÆFRACTĒ, Opiniâtrément , obstinément . Syn. Pert in a citer, pugnaci ime. PRÆFRACTUS, a, um, Dur , rude ; inflexible , opiniâtre . Syn. Pertinax, pugnax, ferreus. Usus : Thucydides præfracti or nec satis rotund us. Cf. Pertinax , Obstinatus . PRÆFULCĬO, is, si, tum, ire, a. Appuyer , soutenir . Syn. Præmunio, sustento. Cf. Fulcio . PRÆFULGĔO, es, si, ere, n. Briller , étinceler . Syn. Præter modum fulgeo. PRÆGESTĬO, is, ire, n. Désirer vivement . Syn. Valde cupio, gestio. Usus : Prægest it animus videre quamprimum. PRÆGNANS, antis, omn. gen. Enceinte . Syn. Gravida sum, ventrem fero; plena, gravid at a sum. Usus : Cum illum prægnans mater alvo contineret. PRÆGRĂVO, as, avi, atum, are, a. * Appesantir , alourdir , accabler . Usus : Multitudine urbem prægravante. PRÆGRĔDĬOR, ĕris, e us sum, ĕdi, d. n. et a. Marcher devant , précéder . Syn. Præeo, antecedo. PRÆGRESSĬO, ōnis, f. Action de précéder, de devancer . Syn. Præcursio. Usus : Ut nihil fieret sine prægre ione causæ, que rien ne peut se faire sans une cause qui précède . PRÆGUSTĀTOR, ōris, m. Celui qui déguste les mets et les boi ons avant qu’on les serve sur la table du prince . Syn. Qui cibos Principis prægust at. Usus : Clodius prægust at or libidinum tuarum. PRÆGUSTO, as, avi, atum, are, a. Goûter le premier, préalablement . Usus : Cibos prægustare. PRÆJŪDĬCĀTUS, a, um, Décidé préalablement , préjugé . Usus : Res semel iterum que præjudicata. Tantum opinio præjudicata potest, ut etiam sine ratione vale at auctoritas, opinion préconçue . Pro præjudicato a liquid ferre, regarder qqche com me décidé à l’avance . PRÆJUDĬCĬUM, ĭi, n. Jugement préalable , préjugé . Syn. Exemplum judicii fact i in simili causa, judicii conceptum specimen. Epith. Proximum, grave in aliquem ordinem. Usus : Cur non ejus damn at i one a liquid ad hoc judicium præjudicii comp a rast i. Duobus jugulatus præjudiciis. Eos tot præjudiciis confo os prædamnatosque venire ad populi judicium? PRÆJUDĬCO, as, avi, atum, are, a. Juger préalablement , en premier re ort ; porter un jugement anticipé sur une question . Syn. Præjudicium facio. Adv. Arroganter, semel atque iterum. Syn. Quod senatus nondum censuit, id arroganter non præjudico neque revoco ad arbitrium meum. PRÆLĀBOR, ĕris, lapsus sum, bi, d. n. et a. Prévenir , devancer . PRÆLĬGO, as, avi, atum, are, a. Lier qqche avec qqche . Usus : Os obvolutum folliculo et præligatum, tête enveloppée dans un sac de cuir et liée . PRÆLŎQUOR, ĕris, lŏcūtus sum, loqui, d. Parler le premier . PRÆLŪCEO, es, xi, ere, n. Luire , briller . Syn. Lucem vel lumen præfero. Adv. In posterum. Usus : Major i bus me is virtute prælux i. PRÆLŪDĬUM, ĭi, n. Prélude . Syn. Præcentio. PRÆMANDO, as, avi, atum, are, a. (cum ut), Recommander d’avance , prescrire préalablement . PRÆMĀTŪRUS, a, um, Prématuré , qui arrive avant le temps . Syn. Præproper us, immaturus, intempestivus. PRÆMĔDĬTĀTĬO, ōnis, f. Préméditation , prévision . Syn. Meditatio; prævisio. Epith. Diuturna. Cf. Meditatio . PRÆMĔDĬTOR, aris, at us sum, ari, d. a. Méditer d’avance , songer à . Syn. Meditor, cogito, domo affero, paro, præparo. Adv. Optime, jam. Usus : Ex qua form a me fingere po im et præmeditari, quo animo accedam ad urbem, et songer d’avance à la manière dont je do is arriver à la ville . Sapient is est quidquid homini accidere po it, id præmeditari ferendum modice e e, si evener it, il appartient au sage de songer que tout ce qui peut arriver de malheureux à l’homme doit être supporté avec modération, s’il arrive . Cf. Meditor . PRÆMITTO, is, mis i, mi um, ere, a. Envoyer devant , d’avance . Usus : Præmittere in locum aliquem. PRÆMĬUM, ĭi, n. Récompense ; privilége , distinction . Syn. Merces, fructus, beneficium. )( Pœna, supplicium. Epith. Alienum, ampli imum, eximium sceleris, invidiosum, satis magnum, mercenarium, meritum, novum, par, pervulgatum, erectum, summum. Præmia human a, juncta et cast a virtutis et officii, moder at a, inf in it a, permagna, tanta. Phras. Bene me rent i bus præmia danda sunt, il faut donner des récompenses à ceux qui les méritent . Oportet, ut bene de quoquam merit i laborum suorum præmia ferant, capiant; ut præmiis donentur; exstare omnibus debent laborum suorum præmia; præmio afficiendi, honest and i sunt, qui laborem alter i us gratia sustinuerunt; bene me rent i bus pretium præmiumque debetur; susceptus alter i us causa labor præmio decor and us est; præmia tribuenda, defer end a, per sol vend a sunt recte de alio me rent i bus. 2. Recte agent i bus magna præmia const it uta sunt, on a préparé de grandes récompenses pour ceux qui se con dui sent bien . Summa recte a gentes manent præmia; fructum certum, uberrimum præstanti imumque ferent, capient, percipient, qui vitam cum virtute agunt; vitæ laudabiliter actæ præmium est earum rerum copia, quas qui po idet, optime cum illo agi existimatur. Præmiorum spe magna admodumque firm a nit i po unt ii, quorum vita cum virtute traducitur. Egregia præmia pro certo exspectare; sine dubio sib i polliceri, plane sperare licet iis, qui virtutem colunt, qui vitam vivunt, ducunt, peragunt cum virtute. Mercedem actionum suarum, virtutis suæ, suæ probit at is, officii sui, optimorum consiliorum atque factorum exspectare cert is sim am po unt, qui virtutem in vita non vulgar i studio colunt, quibus in vita virtus erat in pretio. Præclaram honest am que vitam magna præmia manent, consequuntur. Cf. Remuneror , Merces . Usus : Duabus rebus continetur Res public a: præmio et pœna. Præmiis invitare virtutem. Militibus præmia solvere, persolvere. Legibus et virtuti proposita sunt præmia, et peccatis supplicia, les lois proposent des récompenses aux vertus, et des peines aux vices . Nullum ego a vobis præmium virtutis, nullum insigne honor is, nullum monumentum laud is postulo præterquam hujus die i memoriam sempiternam. PRÆMŎNĔO, es, ŭi, ĭtum, ere, a. Avertir . Usus : Me magnopere, ut caverem, præmonebat, il m’averti ait de prendre garde . PRÆMONSTRĀTOR, ōris, m. Guide . Usus : Hic adjutor meus et monitor et præmon str at or. PRÆMONSTRO, as, avi, atum, are, a. Guider , montrer à l’avance . Syn. Prænuntio, monstro. PRÆMŎRĬOR, ĕris, mortŭus sum, mor i, d. * Mourir prématurément . Ante temp us morior. PRÆMŪNĬO, is, īvi, ītum, ire, a. Prémunir , fortifier par devant . Syn. Præfulcio, præparo. PRÆMŪNĪTĬO, ōnis, f. Précautions or a to ires , préparation . Syn. Præparatio. Usus : Sine præmun it i one acer be in aliquem invehi. PRÆNŌMEN, ĭnis, n. Prénom . Epith. Vetus. Usus : Aliquis, cui prænomen sit Decio. PRÆNOSCO, is, ere, a. Étudier , chercher à comprendre , à deviner . PRÆNŌTĬO, ōnis, f. Notion anticipée , idée qu’on se fait d’une chose par avance . Syn. Prima notio, ante capta animo rei informatio. Usus : Hanc habemus seu anticipationem seu prænotionem deorum, idée innée des dieux . PRÆNUNTĬO, as, avi, atum, are, a. Annoncer d’avance , faire conn aître , informer , instruire de . Syn. Præmonstro, prædico. Cf. Nuntio . PRÆNUNTĬUS, a, um, Précurseur , avant-coureur , me ager . Usus : Stellæ magnarum cal am it a tum prænuntiæ, ces étoiles qui an non cent de grandes calamités . PRÆOCCŬPO, as, avi, atum, are, a. S’emparer le premier , se rendre maître . Syn. Occupo, anteoccupo, ant ever to, anticipo. Usus : Quas partes mihi sumpseram, præoccupasti or at i one, ton discours a déjà traité le sujet que je m’étais réservé . PRÆOPTO, as, avi, atum, are, a. Préférer , aimer mieux . Usus : Mortem in cert a mine, quam vinci, præoptantes. PRÆPĂRĀTĬO, ōnis, f. Préparation , préparatifs , apprêts . Syn. Prævisio, præmeditatio. Epith. Diligens. Usus : In omnibus negotiis, priusquam aggrediare, adhibenda est præparatio diligens, quoi que l’on ent rep renne, il faut, avant de se mettre à l’œuvre, s’être préparé avec so in . Provisio animi et præparatio multum prodest ad minuendum dolorem. PRÆPĂRO, as, avi, atum, are, a. Préparer , disposer d’avance . Syn. Præparationem adhibeo, præmunio, paro, comparo. Adv. Diligenter. Usus : Ad vitam agendam præparare res nece arias. Præpara to animo, auribus præparatis ad concionem accedere. Litter is ante excoli animos et ad concipiendam sapient i am imbui ac præparari decet. Cf. Paro , Paratus . PRÆPĔDĬO, is, ĭi vel īvi, ītum, ire, a. Lier ; empêcher , gêner . Syn. Impedio, irretio. Usus : Morbo præpeditus, empêché, arrêté par une maladie . Cf. Impedio . PRÆPES, ĕtis, omn. gen. Rapide dans son vol . Syn. Celer, cit us. Usus : Avis præpes. Cf. Celer . PRÆPONDĔRO, as, avi, atum, are, a. et n. 1. n. Avoir plus de poids ; 2. a. Surpa er . Syn. Ponder is plus habeo. Usus : Qui omnia metiuntur utilitate, neque eam hon estate præponderari volunt, être primé, surpa é par l’honnêteté . PRÆPŌNO, is, pŏsŭi, pŏsĭtum, ere, a. Mettre devant ; préférer , donner la préférence . Syn. Antepono, præfero, antefero; anti qui or, potior mihi est. Adv. Recte, longe. Phras. Latina lingua omnibus ali is est præponenda, il faut préférer la langue latine à toutes les autres . Latina Lingua principem inter alias locum tenet, primas tenet; principatum tenet, obtinet; in tanta linguarum varietate princeps est; primas fert; principatum fert. Latinæ linguæ principatus dandus, defer end us, tribuendus est; nemo tam iniquus causæ judex est, quin primas Latinæ linguæ defer at, det, concedat. Prima in tot linguis habenda est Latina; cum Latina nulla aliarum linguarum venire in contentionem potest. Latina lingua una inter omnes eminet, longo intervallo reliquas post se relinquit. Cf. Potior . Usus : Præponere amicitiam patriæ. 2. Præficio, mettre à la tête , donner le comm an dement . Aliquem legion i præponere. PRÆPŎSĬTĬO, ōnis, f. Préposition . Pars Oration is. PRÆPŎSĬTUS, a, um, Préposé , chargé de . Syn. Præfectus. Epith. Turpi imus. Usus : Negotio, navibus præposit us. PRÆPOSTĔRĒ, Dans un ordre inter vert i , de travers , à rebours . Syn. Perverse, per per am. )( Ordine. Usus : Ut præpostere tecum agam, mox ad ordinem me refer am. PRÆPOSTĔRUS, a, um, Qui fait les choses de travers , maladroit ; hors de rais on , déplacé . Syn. Per versus. Usus : Ut erat semper per versus et præposter us. Præposter is consiliis utimur, conseils déplacés, in tempest ifs . PRÆPŎTENS, ent is, Très pui ant , très influent . Syn. Valde potens. Usus : Clarus vir ac præpotens. Præpotentium virorum amicitiæ infidæ. Cf. Potens . PRÆPRŎPĔRUS, a, um, Très prompt , rapide , précipité . Syn. Præmaturus, nim is celer. Usus : Præproper a festinatio. Cf. Præceps . PRÆRĬPĬO, is, ŭi, eptum, ere, a. Enlever , soustraire , dérober . Syn. Præcerpo, occupo, anteoccupo, præoccupo. Usus : Cui desponsam jam et des tin at am laudem præripere iniquum est. Non præcerpam fructum consilii tui, nec præripiam victor i am. Cf. Eripio , Præcerpo , Præoccupo . PRÆRŎGĀTĪVA, æ, f. Indice , marque , témoignage . Syn. Dictum aut factum liber a liter ab eo, qui nob is benefact urus est, ante præstitum beneficium; specimen et præjudicium benevolent iæ. Usus : Suæ voluntatis prærogativam dare. PRÆRŎGĀTĪVUS, a, um, Consulté le premier , qui vote le premier . Usus : Centuria prærogativa, quæ prima fert suffragium. Omen prærogativum, le vote de la centurie prérogative considéré com me présage , présage tiré de ce vote . PRÆRŎGĀTUS, a, um, Demandé à l’avance . Syn. Primum rogatus. PRÆRUPTUS, a, um, Taillé à pic , escarpé , abrupt . Usus : Prærupti montes, sax a. PRÆS, prædis, m. Répondant , garant , caution dans les affaires d’argent . Syn. Sponsor, qui pro altero se obligat, in causa præsertim pecuniaria. Epith. Bonus. Usus : Prædem dare, accipere; prædem pro aliquo e e. Prædib us et prædiis cavere. PRÆSĀGĬO, is, īvi, ire, a. Pre entir , augurer , présager , deviner . Syn. Præsentio. Phras. Dudum id futurum præsagiebam, depuis long temps je prévoyais que cel a arriver a it . Divina quad am præsag it i one id præsense ram; nescio qua per motus animi div in at i one futurum prævidebam; animus meus, maximus ad hoc temp us vates, id mihi præsagiebat; præsagientis animi div in at i one, id ita eventurum prævideram. Cf. Prævideo , Divino , Conjicio . Usus : Præsagiebat mihi animus. PRÆSĀGĪTĬO, ōnis, f. Pre ent i ment , divination , prévision , faculté de prévoir . Epith. Divina. Usus : Inest in animis præsagitio extrinsecus inject a, et inclusa div in it us. PRÆSĀGUS, a, um, Qui pre ent , qui devine , qui prévoit . Usus : Mens malorum, futuri præsaga. PRÆSCĬO, is, scīvi, scītum, scire, a. Savoir d’avance , pre entir . Syn. Ante scio. Usus : Nonne hoc præsci e oportuit. Cf. Præsagio . PRÆSCĬUS, a, um, * Qui sait d’avance , qui prévoit . Syn. Præsagiente animo. Usus : Vates futuri præsci us. PRÆSCRĪBO, is, scrips i, scriptum, ere, a. Prescrire , ordonner , déterminer , régler , fixer . Syn. Definio, præfinio, præstituo, voce præeo. Adv. Commode, diligenter, ante, nomina tim alicui. Phras. Nihil tibi præscribo, je ne vous prescris rien . Leges tibi nullas impono; agenda rum rerum modum tibi non præscribo; tuo arbitratu ages, nihil tibi certum præfinio; nihil præstituo, quid te agere velim; non ad meum præscriptum, sed tuum arbitrium vives; nihil imperabo, ages, ut voles. Usus : Natura homini præscrips it. Ita majorum mores legesque, ratio ac doctrina præscribunt. Jura civibus præscribere, donner des lois à ses concitoyens . Cf. Jubeo . PRÆSCRIPTĬO, ōnis, f. Prescription , précepte , loi . Syn. Præscriptum. Usus : Hæc norma, hæc regula, hæc præscriptio est naturæ. Præscriptio vitæ mode ratio que tenenda. Intemperant i a a præscript i one ration is avers a. PRÆSCRIPTUM, i, n. Prescription , règle , loi , recommandation , ordre . Syn. Præscriptio, formula, norma, regula, cert a quædam et def in it a lex. Epith. Commune, certum. Usus : Ex communi præscrip to civitatis rem admin i str are. Plura homines affectu judicant, quam veritate aut præscrip to et Juris norma. PRÆSENS, ent is, omn. gen. Présent ; qui est là en per sonne ; qui est devant les yeux . Syn. Testis, arbiter; instans. )( Absens. Adv. In posterum. Phras. 1. Ipse præsens fuit, lui-même fut présent . Adfuit ipse, interfuit, præsto fuit; præsentem habuimus; illic in re præsenti fuit; coram fuit, adfuit. 2. Ea, quæ præsentia sunt, non curamus, nous ne nous inquiétons pas de ce qui est sous nos yeux . Quod ante oculos est; quod ante pedes est; quod in manibus est; quod præ manibus habemus; quod in oculis nostris hæret; quod sub oculis habemus; quod in oculis est omnium; quod in oculis habemus; quæ instant in præsentia; quod præsens tanquam in manus datur; quæ in oculis sit a sunt; quæ ad manum sunt, ad ea animum advert it nemo; ea, quæ nostra tot per annos vid it ætas, ne nunc quidem attentos nos habent. 3. Me præsente hæc fact a sunt, on fit ces choses en ma présence . Præsente me et inspect ante; sub oculis me is; ante oculos, ante pedes meos; me teste ac arbitro; in meo multorumque civium conspectu; cum ab oculis me is abfui et nunquam; cum in oculis e et omnium nostrum; cum in ore omnium versaretur, hæc ab eo gest a sunt. 4. Præsentem videre cupio, je désire le voir en per sonne . Præsentem habere, cum præsente agere cupio; mentem ejus, sens us, os intueri libet; in aspectum adducatur, proferatur, velim; in conspectum veniat, os suum ferreum ac importunum ostendat nob is; audaciam suam in oculis nostris ment i bus que defigat; in conspectum se nostrum det, commit tat velim. Cf. Conspectus . 5. Præ dolore vix mihi præsens sum, la douleur m’empêche d’être à moi, m’enlève toute po e ion de moi-même . Dolor me ipsum mihi adimit; vix ment is compos sum; dolor animi sens us prope omnes obstupefacit; vix animus mihi const at; mens pene excidit dolore alien at a. 6. Import uni homines ubique nob is præsentes sunt, les gens import uns sont toujours sous nos yeux . Homines sordid i ac levi imi in capite ac cervicibus nostris, in oculis atque, si lice at, in faucibus hærent; consiliis omnibus vel in consilia intersunt; imminent rebus nostris omnibus ac consiliis. Usus : 1. Ipse interfuit et præsens vid it. Si facultas mihi tui præsent is e et. Hæc ad te in præsens, in præsenti scribenda habu i. 2. Magnus, alacer, résolu , décidé . Animus alacer et præsens. Præsentes ad nocendum vires habere. Præsente DEO ac propitio. 2. In rem præsentem venire, nempe in locum vel fundum de quo lis est, se transporter sur les lieux, sur le terrain, examiner de ses yeux, se mettre en présence des faits . Placuit de amicorum sententia constituere, quo die in rem præsentem veniretur. Cf. Coram . PRÆSENSĬO, ōnis, f. Pre ent i ment . Syn. Præsagitio. Epith. Artificiosa, divina non fortuita, innumerabilis. Usus : Præsensi ones et prædictiones rerum futurarum. PRÆSENTĬA, æ, f. Présence . Syn. Conspectus, aspect us. Usus : 1. Alicujus præsentiam et aspectum vitare. Præsentiæ tuæ desiderium meo labore minuam. 2. Vis, Virtus, présence d’esprit , courage . Præsentia animi et fortitudo. PRÆSENTĬO, is, sensi, sensum, ire, a. Pre entir , prévoir , deviner . Syn. Præsagio, prænosco, præcognosco. Phras. Præsentio rei eventum, je devine quelle sera l’i ue de l’affaire . Rei eventum cog it at i one præcipio; omen aliquod futurorum insidet animo; præcipio animo rei exitum ac pro video; quanquam div in and i disciplinam haud tene am, exploratum mihi tamen est, pro explorato habeo, quid futurum sit. Cf. Præsagio . Usus : Furore divi no inc it at us animus futura præsent it. Cf. Prævideo . PRÆSĒPE, is, n. Étable , écurie . PRÆSĒPĬO, is, psi, ptum, ire, a. Barricader , pali ader , boucher . Usus : Maximis defixis trabibus adit us omnes præsep it. PRÆSERTIM, Surtout . Syn. Cum prim is, maxime, præcipue. Usus : Admiror et te præsertim. PRÆSES, ĭdis, m. Gardien , protect eur ; président . Syn. Custos, vindex; antistes. Usus : Custos, præses, propugnator liber tat is. PRÆSĬDĔO, es, sēdi, ere, n. Protéger , défendre ; diriger , conduire . Syn. Custos, præses sum, præsum, in custodia urb is, provinciæ, tanquam in specula collocatus sum; ad gubernacula sedeo. Usus : Dii huic loco temploque præsident. PRÆSĬDĬUM, ĭi, n. Poste , position ; secours , appui , soutien . Syn. Statio; manus militum, auxilium, perfugium. Epith. Bonum, certi imum, tuti imum, civile, commune, extraordinarium, firmum, forti imum, gravi imum, honestum, improv i sum, insperatum et repentinum, leve, maximum, nece arium et voluntarium, nocturnum, populare, publicum, stativum, summum, tenue, terrestre. Præsidia alien a, contraria, firm is sima, gratiora alicui, multa ac firm a, nece aria, parva, public a, regia, salutaria, tanta, urban a, utiliora alicui. Usus : 1. Armati in præsidiis collocentur. 2. Custodia, numerus militum, comitatus armatorum, troupes armées , garnison , escorte . Magna et firm a præsidia parare, comp a rare; præsidia ponere, disponere, collocare. Præsidium urb i imponere; militem in præsidium mittere, in præsidiis collocare; urbem præsidiis obsidere, intercludere, interclusam tenere. Præsidiis firm are; regionem sepire, munire, confirm are. Præsidia dimittere, præsidiis nudare provinciam. De provincia decedere, abire; præsidium relinquere. 3. Auxilium, spes, securitas, perfugium, secours , aide , appui . Alicui labor anti præsidium afferre, ferre; præsidio e e. Ego amicorum, virtutis bellicæ præsidio tectus, hostem repre i. Is magnum sib i præsidium et adjumentum ad beate videndum comparat, qui, etc. PRÆSIGNĬFĬCO, as, are, a. Faire conn aître à l’avance . Syn. Prænuntio, cano, præcino, præmonstro, portendo. PRÆSTĀBĬLIS, e, gen. com. Préférable , supérieur , excellent , remarquable . Usus : Nihil virtute homini præstabilius, nihil pulchrius. PRÆSTANS, antis, omn. gen. Supérieur , distingué , remarquable . Syn. Excel lens, præstabilis, egregius, eximius, præclarus. Usus : Vir ingenio, virtute præstans. In Poetic a præstans. Cf. Egregius , Præclarus , Optimus . PRÆSTANTĬA, æ, f. Supériorité , excellence . Syn. Excellent i a. Epith. Cœlest is et divina, excel lens, major et div in i or; minima, singular is. Usus : Dii omnium rerum præstantia excel len tes, par leur supériorité en toutes choses . Præstantiam aliquam doctrinæ et virtutis consequi, acquérir quelque supériorité sous le rapport du talent, de la vertu . PRÆSTAT, imp. Il vaut mieux . Syn. Melius est . Usus : Emori præstat, quam servire. Cf. Expedit . PRÆSTĬGĬÆ, ārum, f. pl. Prestiges , illusions , jongleries . Syn. Incant amenta. Usus : Doli, mach inæ, præstigiæ, fallaciæ, captiones, verborum præstigiæ, éclat trompeur , faux brillant , clinquant , vains artifices du style . Cf. Decipio . PRÆSTĪGĬĀTOR, ōris, m. Jongleur , escamoteur , trompeur . PRÆSTĬNO, as, avi, atum, are, a. * Acheter , acquérir . Usus : Pisces in macello præstinare, acheter des poi ons au marché . PRÆSTĬTŬO, is, ŭi, tūtum, ere, a. Déterminer , fixer , établir . Syn. Præfinio, præscribo, dico. Usus : Tempus alicui præstituere. 1. PRÆSTO, as, stĭti, stĭtum et ātum, stare, n. et a. 1. a. Surpa er qqn en qqche . Syn. Excello, antecello, supero, præcurro. Adv. Longe multum que, longe inter æquales suos, longe lepore, human it ate multum, gloria ceteris hominibus, nimirum omnibus ingenio, for tuna, plurimum æqualibus virtute. Usus : 1. Longe inter æquales human it ate præstat. Contemplatio rerum longe omnibus studiis præstat. Multum ingenio, plurimum virtute præstat æqualibus. Cf. Excello . 2. Exsequor, perficio, præbeo, exhibeo, facio, servo, faire voir , montrer , témoigner , faire preuve de . Fidem, officium, benevolent i am, memorem animum alicui præstare. Pro mi a præstare et persolvere. Præstare suum mun us, Gratum se, sapientem, gravem præstare. 3. (Fidejubeo, Vulg. ), répondre , être caution , garantir . Vitium vend itæ rei, si scit vend it or, præstare debet. Communes illos casus præstare nemo potest. Quis præstare poterit nullos fore prædones. Culpam ejus rei præstare quis velit? Horum dicta omnia ac fact a nob is præstand a sunt, nous devons répondre de leurs faits et gestes . 2. PRÆSTO, Ici , là , sous la main . Syn. Paratus, in promptu. Usus : De mea autem voluntate sic judices, me opera et consilio, studio quidem certe, rei, famæ, saluti tuæ præsto futurum, que je ferai tout pour sauvegarder ta fortune, ta réput at i on, ton salut, etc. Amicis ad præsidium præsto e e, être prêt à secourir ses amis . PRÆSTŎLOR, aris, at us sum, ari, d. n. et a. Se tenir prêt pour qqn ou qqche . Syn. Exspecto. Usus : Ego tibi, spei ill i, et exspectationi diu præstolabor. Cf. Exspecto . PRÆSTRINGO, is, inxi, ictum, ere, a. Affaiblir , émou er , éblouir . Syn. Hebeto, fallo. Usus : Horum utrumque præstring ere aciem ment is solet. PRÆSTRŬO, is, xi, ctum, ere, a. Boucher , obstruer , fermer ; préparer , ménager d’avance . Usus : Sibi fidem præstruxit, il commença par gagner la con fiance . Luminibus aliorum præstruere. PRÆSULTO, as, are, n. Sauter devant , s’élancer (hors des rangs) en avant . Usus : Ferox hostium sign is præsultans Gallus. PRÆSULTOR, ōris, m. Chef des danseurs . Syn. Princeps Saliorum. PRÆSUM, ĕs, fŭi, e e, n. Être à la tête , commander , présider à . Syn. Præsideo; præposit us, præfectus sum. Adv. Crudeli ime consiliis, omnino rei publicæ, ædificandæ nav i, negotio, sacris. Usus : Quæstioni, negotio, provinciæ præe e. Cf. Præsideo , Administro , Magi stratus . PRÆSUMPTĬO, ōnis, f. Prolepse ou préoccupation , réponse anticipée à des objections po ibles ou présumées . Usus : Præsumptio quam Græci πρόληψιν vocant. ( Pro : Arrogant i a, présomption , vulg. est ). PRÆTENDO, is, di, tum, ere, a. Prétexter , alléguer , prétendre . Syn. Prætexo. Usus : Hominis integer rim i speciem turpi imis suis moribus prætendere, couvrir de l’apparence d’un homme intègre des mœurs détest ables . Cf. Contendo . PRÆTENTO, as, avi, atum, are, a. Explorer , sonder . Usus : Tota causa prætentata et perspecta. PRÆTER, Outre , au-delà ; contre . Syn. Supra, extra. Phras. Præter minas etiam vim intulere, ils le menacèrent et en vinrent aux coups . Præterquam quod minarentur, etiam violent i erant; supra minas etiam fact a addidere. Super quam quod minas primo jactarunt etiam manus attulere; super cæteras minas etiam vis acce it. Cf. Excipio . Usus : 1. Hoc nemini præter me videtur. Id videris præter ætatem facere. Id præter modum, præter spem accidit. 2. Supra, plus que , au-de us de . Quæ me res præter cæteras impulit. 3. Ante, devant . Præter domini oculos hæc omnia ferebant servi, les esclaves pa a i ent to us les mets sous les yeux de leur maître . 4. Præter or am mar is Etrusci, en longeant la côte de la mer d’Étrurie . PRÆTĔRĔA, Outre cel a , en sus , de plus . Syn. Tum etiam; ad hoc, in super. Phras. Præterea addendum, il faut en outre ajouter . Accedit et iam, quod, etc.; huc accedit, quod, etc., quin et illud accedit, quod, etc. Adde eodem et illud; adde ad hoc; adde, quod, etc.; illud in super adde. Nam quid ego de illo dicam? quid? quod etiam; quid multa? aliud quid etiam? quid est præterea? quid aliud? nihil nisi illud? quod reliquum est; videte jam porro cætera; cæterum, deinceps et illud dicendum; quid jam de illo? exinde et illud non tacendum. Quid est præterea? nihil sane, nisi illud. De reliquo. Accedit ad cumulum. Jam vero nec illud omittendum. Usus : Addebant præterea, rem public am salvam fore. PRÆTĔRĔO, is, īvi sæpius ĭi, ĭtum, ire, n. Pa er à côté , omettre . Syn. Omitto, mi um facio, præterm it to, reticeo. Adv. Consul to multa, omnino neminem, tacite, temere, turpiter, pene auctoritatem. Phras. Vide ut nihil prætereas, prenez bien garde de ne rien omettre . Ne quid transiliat oratio tua; ne quid in præteritis relinquatur; ne quid nos fugiat aut prætervolet; ne quid præterm it tas; vide, ne quid præterfluat, præterlabatur. Usus : 1. Ut reliqua tua scelera præteream, et mi a faciam, illud præterire non po um. 2. Negligo. Populus sæpe dignos, præterire solet. 3. Fugit, échapper . Non me fug it, non præterit, quam sit difficile. Cf. Præterm it to . PRÆTĔRĔQUĬTO, as, avi, atum, are, n. Pa er à cheval devant qqn ou qqche . Syn. Equo prætervehor, equo prætervolo, equo præterlatus sum. PRÆTĔRĬTUS, a, um, Pa é , écoulé . Syn. Transact us, ante act us. Phras. Juvat præteritorum memini e, on aime à se souvenir du pa é . Juvat hic, quoad longi ime mens potest respicere, spatium præteriti temp or is repetere; vetera ill a et jam pene obliterata com mem i ni e placet; juvat hic superior is ætat is memoriam; vetustatis imaginem et reliquias repetere. Usus : Præterita mutare non po um us. Præteritorum memoria, provident i a futurorum. PRÆTERFLŬO, is, ere, n. et a. Couler au-delà , auprès , le long de . Syn. Præterlabor, elabor, prætergredior. Usus : Animus præsentem voluptatem percipit, venientem pros pic it, nec præteritam præterfluere sin it, et ne lai e pas se perdre toute trace du plaisir pa é . PRÆTERGRĔDĬOR, ĕris, gre us sum, grĕdi, d. n. et a. Porter ses pas devant , pa er devant . Syn. Præterlabor. PRÆTERLĀBOR, ĕris, lapsus sum, lab i, d. n. et a. Couler devant , le long de . Syn. Præterfluo, prætervolo. PRÆTERMISSĬO, ōnis, f. Omi ion . Usus : Formæ, in quas genus dividitur sine ullius prætermi ione, les espèces sont les parties dans lesquelles le genre se divise, sans en omettre aucune . PRÆTERM IT TO, is, mīsi, mi um, ere, a. Lai er pa er , négliger . Syn. Prætereo, relinquo, omit to, negligo. Adv. Nece ario, omnino. Phras. Ut ist a præterm it tam, pour ne point parler de ces choses . Ut silentio id præteream; ut mi um faciam; ut silentio involvam; ut silentio prem am illud; ut verbum de hoc non faciam; ut silentio partem hanc totam prætervehar; ut silentio percurram cætera; ut de re tot a tace am, sile am; ut rem omnem tacit am relinquam; ut de hoc nihil. Cf. Prætereo . Usus : Nihil præterm is i. Quantum eniti potui, nullum hominis a mantis simi officium præterm is i. Diem nullum, quin de te cogitarem, præterm is i. Cf. Omitto . PRÆTERQUAM, Outre , excepté , si ce n’est . Syn. Præter, extra, extra quam. Usus : Hæc, præterquam tibi, omnibus fuere jucunda. Videris id mihi facere, præterquam res tua postulat. Campanos omnes liberos e e ju it, extra quam seu præterquam, qui hostes e ent. Extra unam mulierem præterque ejus prolem, null i præterquam tibi host is pepercit. Præterquam, quod fier i non potuit, ne fingi quidem valebat. PRÆTERVECTĬO, ōnis, f. Action de pa er à cheval, en voiture ou sur un bâtiment . Syn. Vectio. PRÆTERVĔHOR, ĕris, vectus sum, vĕhi, p. Pa er outre . Usus : Sirenes morabantur eos qui prætervehebantur, les Sirènes arrêtaient ceux qui pa a i ent devant elles (sur un navire) . Insulam totam est prætervectus. Non est prætervecta aures vestras oratio, sed animis totis insedit, ce discours n’a pas seulement effleuré vos oreilles, mais s’est gravé profondément dans vos âmes . PRÆTERVŎLO, as, are, n. et a. Voler au-delà , pa er outre , ne faire qu’effleurer . Syn. Prætereo, præterfluo. Usus : Prætervolat oratio. Id me fug it et prætervolavit. Non prætervolabo ist a, sed dilatabo. PRÆTEXO, is, xŭi, xtum, ere, a. Prétexter , alléguer . Syn. Præten do. Phras. Valetudinis causam inert iæ prætex it, pour excuser sa molle e, il prétext a des raisons de santé . Per causam curandæ valetudinis inert iæ suæ patrocinatur; valetudinem obtend it, prætend it, causatur, sed inertiam e e, nemo non intel lig it; per simulationem, speciem, causam valetudinis curandæ, inert iæ se dat; causam int erp on it, in terser it, valetudinem tentari; obtentu, simul at i one, specie, nomine valetudinis inert iæ suæ servit. Usus : 1. Nemo exercitum petit, nisi triumph i cupiditatem prætex at, sans avoir le désir du triomphe . 2. Omnia quæ fiunt, natura lenioribus principi is prætexuit, la nature a préparé par des commencements presque in sensibles tout ce qui se fait . Cf. Causor , Excuso . PRÆTEXTA, æ, f. Manteau bordé de pourpre que port a i ent les premiers mag is trats et les enfants de nai ance libre jusqu’à 17 ans . Syn. Toga prætext a. Usus : Pueri togam sumentes prætext am abjiciunt. PRÆTEXTĀTUS, a, um, Revêtu de la prétexte . Syn. A doles cens, qui nondum virilem togam sumps it. Epith. Grand is, magnus. Usus : Scin, te prætextatum decoxi e? Sais-tu qu’avant d’avoir quitté la prétexte, tu ava is abandonné ton bien à tes créanciers? Prætext at us pupillus. PRÆTOR, ōris, m. Préteur , magistrat romain chargé de rendre la justice et de commander les troupes étrangères . Syn. Qui cum imperio prætorio est. Epith. Æquus et sapiens, cupid us bonæ exist i mat i on is, gravis sim us, improbus, infest us alicui, integer rimus, honest is sim us, fort is sim us, labor ios us ac diligens, mediocris, mercenarius, nequi imus, inert is sim us, palæstricus, proximus, pulcher ac beatus, sapiens, sever us, turpi imus, imp rob is sim us, urban us. Prætores a mic is simi, innocentes, just is simi, jurat i. Usus : Prætores jus dicunt, exercent judicia, causas cognoscunt. Postulare aliquem apud Prætorem. PRÆTŌRĬĀNUS, a, um, Relatif au préteur , du préteur . Usus : Comitia prætoriana, comices pour l’élection des préteurs . PRÆTŌRĬUM, ĭi, n. Prétoire , tente du général , tribunal du gouverneur de province . Syn. Domus prætoria. Epith. Certum. PRÆTŌRĬUS, a, um, Prétorien , relatif au préteur . Usus : Cohors, Provincia, cla is prætoria. PRÆTŪRA, æ, f. Dignité et fonctions de préteur , préture . Syn. Prætor is mun us, dignitas. Epith. Acerba, multis indign a, miser a, innocent is sima diligent is sima que. PRÆŪRO, is, ustum, ere, a. * Brûler qqche par le bout . Usus : Hastæ, sudes præustæ, lances , pieux brûlés par le bout . PRÆVĀRĬCĀTĬO, ōnis, f. Prévar i cation . Usus : Prævaricatio et acc us at or is corruptela ab reo. Cf. Falsus . PRÆVĀRĬCĀTOR, ōris, m. Prévaricateur ; avocat qui a de secrètes intelligences avec la partie adverse . Syn. Acc us at or pecunia corrupt us, item : Reus, corrumpens pecunia judicium. Usus : 1. Prævar i cat or is nomen sign if i cat eum, qui in contrariis causis quasi varie e e posit us, videatur, on appelle prévaricateur un homme qui varie pour ains i dire entre les deux parties adverses . Prævaricator causæ publicæ. 2. Corruptor. Piso prævaricator Catilinæ, faux acc us at eur de Catilina . PRÆVĀRĬCOR, aris, at us sum, ari, d. Être de connivence avec . Syn. Colludo. Adv. Turpi ime. Usus : Non defend ere, sed prævaricari acc us at i one videbatur, il semblait qu’au lieu de défendre l’acc usé, il fut de connivence avec l’acc us at eur . PRÆVĔHOR, eris, ctus sum, hi, d. * Pa er , (voler, chevaucher) devant . Usus : Equites per obliqua campi prævecti fugientibus se obtulere, les cavaliers lancés oblique ment à travers la plaine . PRÆVĔNĬO, īs, vēni, ventum, ire, n. et a. Prévenir d’avance , précéder , empêcher . Syn. Præver to, ant ever to; præripio. Phras. Malum præveniri oportet, il faut prévenir le mal . Occurrendum malo est; malum vel malo prævertere convenit; præoccupanda est vis mali; occupanda malorum remedia; præmoliendum est a liquid, quo malum avertatur; præcipere consilio prudent i a que debemus, quæ arcendo malo opportuna erunt. Usus : Feci et, ni casus aliquis aut occupatio cons ilium præveni et. PRÆVERTO, is, ti, versum, ere, a. Prévenir ; préférer . Syn. Ant ever to, prævenio. Usus : Fuga supplicium prævertere. Pietatem omnibus rebus prævert i decet. Cf. Prævenio . PRÆVĬDĔO, es, vīdi, vīsum, ere, a. * Voir à l’avance , prévoir . Syn. Prospicio; animo prospicio, cog it at i one præcipio, præsentio, præcaveo. Adv. Multo ante, maxime. Phras. 1. Dudum hoc prævideram, depuis long temps je l’ava is prévu . Conjectura, mente, cog it at i one prospexeram; res tot a mihi prævisa et præcauta fuerat; dudum ist a præsense ram; dudum cog it at i one præceperam; animus mihi div in at i one quad am ist a sugge erat; horum præmed it at i one majorum dudum adversus dolorem me præmuniveram; odorabar ego ist a dudum et mente augur a bar. Cf. Præsagio . Usus : Qui semper animo excubat, multa prævide at nece e est. PRÆVĬUS, a, um, Qui précède . Usus : Stella auroræ prævia, astre précurseur de l’aurore . PRÆVŎLO, as, avi, are, n. Voler devant, en avant . Usus : Grues in tergo prævolantium coll a reponunt, les grues qui sont derrière appuient leur cou sur celles qui précèdent . PRAGMĂTĬCUS, a, um, Homme versé dans les questions de droit , jurisconsulte . Syn. Vir in agendis rebus versatus, expert us. Usus : Pragmatic i homines cavere jubent. Tu si quid pragmaticum habes, scribe. Cf. Actuosus . PRANDĔO, es, di, sum, ere, n. et a. Déjeuner . Usus : Caninio consule neminem aiunt prandi e, on dit que sous le consul at de Can in i us, per sonne ne déjeuna . ( Nommé après midi, Can in i us ava it déposé, le matin suivant, ses fonctions de consul. ) Cf. Cœno . PRANDĬUM, ĭi, n. Déjeuner qu’on prenait ordinaire ment vers midi . Usus : Aliquem ad prandium vocare, invitare, inviter . Alicui ad prandium condicere, s’inviter à déjeuner chez qqn . Prandium parare, præbere, dare, apparare, anteponere, préparer . Prandio aliquem accipere lauto et magnifico, recevoir .
Readham'da tam maddeyi gor →