DICTUM

i, n. Mot , parole . Usus : Nullum petulans dictum in vita proferatur. In me ac meos dicta multa dixit. Commode, breviter, facete, acute dictum. Dictum Ennii. Ob dictum capite et for tun is accusari. Quam vocem, quod dictum ad Catonem detulit. Dictum unum de melioribus. DĬDŪCO, is, xi, ctum, ere, a. Conduire , séparer , diviser . Syn. Dispergo, aperio. Usus : 1. Pugnam diduxit. Aciem in cornua diducere, aquam in vias. 2. Transl. In varias cur as diducitur animus. Cf. Dilato , Separo . DĬES, ēi, m. et f. Jour . Syn. Lux, diecula, temp or is diurni cursus; spatium, temp us. Epith. Acerb i or, acerb is sim us, æstivus, beatus, brevior, brumal is, calami to sus, cert us, clari imus, compital it i us, const i tutus, dir us, extremus, faustus, fest us, fœdus et flag it ios us, funest us, gloriosi imus, gravis sim us, gratis sim us, gravis, honest is sim us, horribilis, incl in at us, lætificus, lætior, læti imus, legitim us, liber i or, medius, natal is, not us, per end in us, opt at is sim us, poster us, præclarus, propinquus, religiosus, ignotus, pulcher, solstitial is, summus, supremus, tot us, trist is, turbulent is sim us, turpis, vacuus, utilis et grat us. Dies fest us, jour de fête , sancti imus et celeberrimus. Dies ætern a, annua, anti qui or, cert a, exigua, he sterna, hodierna, miser a et infelix, satis lax a, perexigua, tot a, utilis. Dies acerb i, festivi, apt i, breviores, læti imi, comitia les, compital it i i, continui, anniversarii, non honest i, jucundi, illustres, just i, lætiores, long i ores, odiosi, pauci, plurimi, lauti imi, præteriti, proximi, quiet i, reliqui, super i ores, tot i, vacui. Phras. 1. Vix dies erat, il faisait à peine jour . Vix lucescebat; appetente vix die; die vix albescente; aperiente se die; sub primum lucis exortum; sub prim am auroram; albescente primum cœlo; vixdum prima se luce infundente; emergente vix sole. Cf. Mane . 2. Adulta die, en plein jour . Multa jam die; multum jam die i proce er at; multa jam luce; res ad multum die i, in multum diem proce er at, extract a erat. 3. Vergente jam die, vers le soir , vers la fin du jour . Incl in ante in vesperum die; præcipitante jam die; abeunte jam in noctem die; cum haud multum die i jam supe res set; incl in a to in vesper am die; extabescente jam die; senescente jam die. Cf. Vesper . 4. Ad cert am diem, au jour fixé . Ad const i tut am, præstitutam, præfix am, præscript am, cert am, statutam, des tin at am, præfinitam diem, ad diem solvere. 5. Ubi const it uta dies adfuit, dès que le jour fixé fut arrivé . Dies ubi appetiit, illuxit, venit prœlio const i tutus; dies ubi adventavit; cum jam in proximo e et destinata dies. 6. Diem differre, différer le jour . Diem proferre, prorogare, pro lat are, ampliare, producere. 7. Diem mihi totum confab ulan do subtraxit, il m’a fait perdre tout un jour en entretiens . Diem mihi solidum confab ulan do exemit; dies mihi tot us confab ulan do sublatus est; diem totum confab ulan do dux it, extraxit. 8. Diem trans i gere in negotiis, pa er le jour à ses affaires . Diem in negotiis ponere, degere, consumere; diem negotiosis concurs at i on i bus terere, conterere, conficere nece e est. Dies et noctes labor ios a mihi opera exeduntur. Dierum ac noctium vici itudines laborantem me inveniunt. Dies noctesque laborandum mihi est. Diu noctuque; noctu ac interdiu instandum operi est; nullum temp us mihi vacuum a labor i bus flu it. Nullum temp us, neque diurnum neque nocturnum dimitto, quin laborem. Cf. Tempus , Consumo . 1. Sacri dies, et negotiosi, jours fériés , jours ouvriers . Dies sancti imus ac celeberrimus, jour très saint . Dies ab exortu caniculæ proximi, les jours de la canicule . Dies, qui a rerum omnium Domino nomen traxit, dimanche . Dies jejunio sacratus, jour de jeûne . Dies omnium Sanctorum festa com me morat i one sacra, la To us saint . 2. Diem sib i sumere ad deliberandum, prendre un jour pour délibérer . Dare diem ad deliberandum, indiquer le jour de la délibération . Diem alicui dicere, scribere, citer qqn en justice . 3. Dies in terces sit una, alter a, tertia, un, deux, trois jours se pa èrent . Ea mysteria in unum diem incidunt, incurrunt, ces mystères durent un jour . 4. Diem agere, celeb rare, obire, pa er le jour . Diem unum inter mitt ere, lai er pa er un jour . 5. Tempus, temps . Nullus dolor est, quem dies, quem long in quit as temp or is non leniat. Dies quoque stultis mederi solet. Impetret ratio, quod dies impetratura est. Invidiam dies mitigat, le temps cal me l’envie . Cf. Feriæ , Festus . DIFFĔRENTĬA, æ, f. Différence . Syn. Dis simi litu do, dis crimen, varietas, distinctio, intervallum. Usus : Magna est differentia inter principia natural i a. Cf. Dis simi litu do , Dis crimen . DIFFĔRO, differs, distŭli, dīlātum, ferre, 1. a. Différer , tarder , remettre . 2. n. Être différent . Syn. 1. Rejicio, prorogo, reservo, produco, sustineo, profero, mor am interpono, tardo, proc rast i no, mor or, celeritatem de causa detraho, cunctor, extraho. 2. Discrepo, dis to, ali us sum, di i mil is sum. )( Similis sum. Adv. Multum, non fere multum, paulum, oppido, plurimum. Phras. 1. Res differri non potest, on ne peut différer l’affaire . Res extra hi, prorogari non potest; duci long i us, suspend i non potest; trahi negotium sine dispendio non potest; res ist a procrastinationem et tarditatem non fert; cunctationem non patitur; res ill a mor am et sustentationem non fert. 2. Nimium differtur transactio lit is, on diffère trop long temps l’arrangement du procès . Jacet jam biennium causa nostra; pro lat at is com it i is tot a jam elanguescit. Quis non damnet judicum lentitudinem, litem jam biennio trahentium; me toties ampliantium; in aliud aliudque temp us protrudentium; rei exitum morantium; diem ex die ducentium; diem temp usque proferentium, extrahentium, producentium? nimium quantum ampliatur causa; temp us ducitur; dies protrahitur. 3. Vide ne meus e provincia disce us differatur, faites en sorte que l’on n’ajourne point mon départ de la province . Vide, ne quid ad annuam in provincia commorationem temp or is accedat; ne quæ fiat acce io temp or is; ne res long i us ducatur, aut in aliud temp us reservetur, ne quid mihi temp or is prorogetur, protrahatur, extrahatur; ne diuturnior, long i or mihi fiat in provincia commo ratio. 4. Differ rem in æstatem, remettez la chose à l’été . Confer rem in longiorem diem; conjice in æstivos menses, mensem unum alterumque interjice; mora mens is uni us illata, inter posit a, in æstatem extra he, rejice. Cf. Mora , Expedio . 5. Differt pœnam, il retarde le châtiment . In sumendo supplicio temp or is gratiam facit; iræ spatium, et consilio temp us dat; supplicii de reo sumendi diem laxius profert; inter culpam et pœnam moræ interjectum est a liquid. 6. Quantum differt doctus ab in doc to! Quelle différence il y a entre l’homme instruit et l’ignorant! Quantum inter hos dis criminis est! quantum inter hunc et illum interjectum intervallum est! quanta inter hunc et illum morum studio rum que est distant i a! tanta certe, quanta maxima e e potest; quantum hunc inter et illum interest! 7. Rationes meæ a tuis multum differunt, mes raisons sont fort différentes des vôtres . Admodum discrepant, distant, di entiunt; divers a imprimis rerum nostrarum ratio est; non eadem est mearum ac tuarum rerum ratio; meæ res aliter, dis simi liter, diverse, prorsus alio modo, ac tuæ se habent. Alio res meæ loco sunt, ac tuæ; non eodem loco, non ejusdem loci sunt. Alia, divers a, non eadem rerum mearum ratio est. Nihil simile habet res mea cum tuis; nihil habet simi litu din is; quid simile, quid non di imile habent res nostræ? nulla similitudo, dis simi litu do magna, di i milia prorsus omnia, ali a prorsus sunt omnia, inter res me as tuasque. Cf. Abludo , Di i mil is . 8. Differre a patre. Cf. Degenero . Usus : 1. Differs me in aliud temp us. Differre vadimonium. Alii temp us differebant, remettre , différer . 2. Discrepo, se distinguer , différer , être différent . Quantum inter se homines studiis moribus, vestitu, tot a vitæ ratione differunt! Hæc cog it at i one quidem inter se differunt, re vero copulata sunt. 3. Spargo, disperser , pou er de to us côtés . Ignem differunt in omnem locum. DIFFĬCĬLE, Difficile ment . Syn. Diff i culter. DIFFĬCĬLIS, e, gen. com. Difficile , mala isé , pénible . Syn. Labor ios us, operosus, habens multum difficult at is, arduus, habens difficultatem; in quo multum est negotii, vel operis; in labore multo est posit us, magnus. )( Facilis. Phras. Rem difficilem tent as, vous e ayez , vous entreprenez une chose difficile . Magnum est, quod moliris; rem magnam et multis difficult at i bus imped it am aggrederis; perarduum est, quod suscipis, negotium. Elaborandum tibi erit in ea re. Multo tuo labore id fiet. Incidisti in difficilem nodum, quem vix expedies. In rem difficilem et inexplicabilem te conjecisti. Spi um sane opus lentum et fastidiosum moliris. In quant as te dim i cat i ones is to tuo consilio immisisti! Viam sane arduam, asperam, confragosam, lubric am, plenam periculorum et laborum ingrederis. Subeundæ cibi erunt magnæ temp estates; res est multis obstruct a difficult at i bus. In sale bras incidisti sane as per as et confragosas. Arduum factu est; res in difficili est; multis difficult at i bus con flic taber is. Multæ tibi difficult ates, as per i tates super andæ, vincendæ, supervadendæ erunt. Satis in ea re sudabis. Res hæc labor is, negotii, difficult at is habebit plurimum; non ea res est, quæ facili vel parvo negotio, lev i labore, non mag no studio po it effici. Res erit magnæ difficult at is, multi labor is, non parvi negotii, non operis exigui. Magno tibi ea res stab it; in nodum in cides sane difficilem; res est, in qua sudandum sit; in qua sustinendi labores, in qua multum operæ ponendum; in qua sit vigilandum; animo excubandum; in qua non leviter sit laborandum, in qua studii multum, industriæ plurimum sit adhibendum. Res hæc multæ erit operæ ac labor is. Res ea quant as tibi dab it cur as? ea re suscepta quant as in difficult ates incurres, delaberis? quam ægre eum nodum expedies, solves explicabis? quoties ea te res in la itudinem dab it? quantum oner is in humeros sustollis tuos? quam plenam periculi aleam tent as? quantum negotii tibi ipse face is? Cf. Arduus , Difficult as , Diff i culter . Usus : 1. In tell i go, quam loco difficili et scopuloso verser. Contort as res et difficiles discere. Diff i cill i mis rei publicæ temp or i bus. 2. Asper, difficile , exigeant , chagrin . Difficilis et morosus senex. Parens illepidus, et in filios difficilis. DIFFĬCULTAS, ātis, f. Difficulté , obstacle , embarras . Syn. Labor, angustia, as per it as. Epith. Domestic a, incredibilis, magna, nummaria, odiosa, pecuniaria, public a, summa, tanta. Majores, multæ, summæ, tot tantæque. Phras. 1. Si hoc suscipis negotium, multum difficult at is senties, si vous entreprenez cette affaire, vous éprouverez de grandes difficultés . Multum labor is habebis; in magnas difficult ates incurres; feres labor is plurimum; magnus in te labor, grave in te onus incumbet; multum oner is, labor is; molest iæ sustinebis; si hoc aggrederis. Rem difficilem, gravem, labor ios am; rem operosam, molest am imprimis ac duram senties, experieris, cognosces; rem haud factu facilem, multis difficult at i bus implicatam, obseptam et quasi cir cum val lat am comperies. 2. Vide, quid difficult at is res ist a habeat, voyez quelles difficultés présente cette affaire . Etiam atque etiam vide, quantum facinus conere; quid suscipias, quidve sustinere po is; quantum tibi oner is imponas; animadverte, cujus operæ, cujus difficult at is ea res sit; quas vires, quos nervos, quant am facultatem, quantum roboris postulet id quod moliris. Cf. Difficilis . Usus : Difficult as vecturæ, navigandi. Res habet multum difficult at is et labor is. In curr it in multas difficult ates. Multis difficult at i bus affect us et afflict us. DIFFĬCULTER, Difficile ment , avec difficulté . Syn. Difficile, ægre, vix, tristius, durius, Phras. Diff i culter impetrabis, vous obtiendrez difficile ment . Haud parvo negotio, haud lev i brachio agendum erit, hoc ut consequare. Magnam fortunæ debebis gratiam, ist a si impetres; mag no tibi stab it ejus rei gratia. Non sine difficult ate ea re potieris. Perdifficilis et lubric a erit ejus rei consequendæ ratio. Hæret ea res adhuc in salebra; res in difficili erit, dum voti compos fias; haud ita promptum erit, ist a consequi; haud ex facili ist a impetrabis; vix, aut ne vix quidem id consequere. DIFFĪDENTER, Avec défiance , timid ité . Syn. Timide. DIFFĪDENTĬA, æ, f. Défiance . )( Fidentia. Usus : Metus est diffident i a exspectati mali. Cf. Metus . DIFFĪDO, is, fisus sum, ere, n. Ne pas se fier à , se défier de ; désespérer de . Syn. Quasi despero. )( Confido. Adv. Penitus, valde, sum me. Phras. Diffidit civibus suis, il se défie de ses concitoyens . In caritate civium nihil spei reponit; in exigua spe est etiam inter cives suos; ne civibus quidem se credit suis; ne civium quidem fidei se permit tit, commit tit. Nusquam tut am sib i e e fidem queritur; neque in civium fide car it ate que acquiescit. Cf. Spero , Despero . Usus : Ita æger est, ut medic us diffidat. Ne defat i gere, aut diffidas. Ingenio sane meo diffido. De Othone diffido. Jacet, diffidit, abjecit hastam.