COCTUS

a, um, Cuit , mûr . Syn. Transl. Maturus. )( Crudus. Usus : Poma matura et cocta. Sermo bene coctus et conditus. CŎCUS, vel CŎQUUS, i, m. Cuisinier . Syn. Qui cibos par at et cond it. Usus : Mitto cocos, pistores, lecticarios. Cocus vili imum antiquis mancipium, æstim at i one et usu in pretio e e cœpit. Major is pretii nunc cocus est, quam villicus. CŌDEX, ĭcis, m. Livre , registre , écrit . Syn. Tabulæ accept i et expensi; item : liber, in quo acta public a scribebantur. Epith. Falsus, inter lit us. Usus : In codicem referre; codicem obsign are; e codice delere. Non habere se hoc nomen in codice accept i et expensi fatetur. CŌDĬCILLI, orum, m. pl. Tablet tes à écrire . Syn. Tabellæ, libelli. Usus : Exarare a liquid in codicil lis, referre dicta in codicil los. CŒLESTIS, e, com. gen. Céleste , div in . Syn. Divinus, immortal is. )( Human us. Usus : Rem ge isti memorabilem, ac pene cœlestem. Cœlestes orbes. Fama Herculem in concilio cœlestium collocavit. CŒLĬTES, um, m. pl. Habitants du ciel , dieux . Syn. Cœlicolæ. Usus : Cœlitum ira invectum est hoc malum. CŒLUM, i, n. Ciel . Syn. Alti imum DEI domic ilium; regiones immortal it at is; be a to rum sedes, domic ilium. Phras. 1. Ad cœli gaudia pervenero Sancti, les saints sont parvenus à la gloire du ciel . Sancti corp or i bus laxati in cœlestia templa pene trave runt; exuti corpore mortal i ad superos migraverunt, ad bona nulla temp or is long in quit ate pereuntia; cum DEO be at is sim am vitam ævo in finito vivunt; in be a to rum domic ilium accept i gaudiis omnibus affluunt et circumfluunt; cœlest i civitate donati, torrente voluptatum inundantur; hinc profecti recta ad con cilium, ad domum sempiternam DEI, ad regiones immortal it at is evecti sunt, ubi placid is sima quies et vita sempiterna vigent; ubi bona ea nos manent, ut neque aspectu oculorum comprehend i, neque auribus percipi, neque ulla cog it at i one queant adumbrari; ubi nec visa cuiquam mortalium, nec auribus arrepta, nec mente unquam tract at a vigent gaudia, et vigebunt spatiis sæculorum innumerabilium; ubi Divinæ majestatis aspectu in omnium sæculorum perpetuitatem sine satietate perfruentur. Sancti ab his loc is ærumnarum plenis, in ill am innumerabilibus felicitatibus redundantem affluentemque regionem demigrarunt; in cœlestes domos, in con cilium Superum, in ill am stabilem sedem ac domic ilium Be a to rum; in ill am Regis ætern i aulam; in ill am cœlestem ac beatam domum felicitate ætern a fruentium animorum; in cœlestem Regiam, ubi cum DEO æternum degent ævoque beati imo ac sempiterno fruentur. 2. Sæpe de cœlo cogitadum, il faut souvent penser au ciel . In be at is sim am cœlitum sedem, in august is sim am ill am Div in it at is sedem omnes cog it at i ones conferre decet. Erigenda mens est identidem et at toll end a ad ilium æternæ felicitatis portum. Obeundæ identidem mente cog it at i one que oræ illæ cœlestes ac be at is simæ; in iisque mente ac animo habitandum. Cf. Beatus . Usus : 1. Omnibus idem cursus ad cœlum patet. Homo divinus de cœlo delapsus videbatur, cet homme div in semblait descendu du ciel . De præstantis virtutis viro. Nocturn a cœli form a siderum ornatus. Celerrima cœli conversio. 2. Aer, spiritus circumfusus, air , atmosphère , température , temps . Gravis et pest i lens cœli asp i ratio. Cœli gravitas, natura et temperatio. 3. Transl. Summus locus et gradus, comble , faîte du bonheur, de la gloire . Aliquem laudibus in cœlum ferre. In cœlo sum. Cœlum digito attingo. Hominis vox est, felicis admodum, et lætiti a gest i ent is. CŎĒMO, is, emi, emptum, ere, a. Acheter . Syn. Emo, coemptionem facio. Cf. Emo . CŎEMPTĬO, ōnis, f. Vente , coemption , une des formes du mariage romain . Usus : Coempt i ones facere. Cf. Emptio . CŎEMPTĬŌNĀLIS, e, com. gen. Relatif à la coemption . Syn. Qui frequens est in coemption i bus. CŒNA, æ, f. Dîner , rep as du soir . Usus : Ad cœnam me vocavit, perduxit. Cœnam fecit, dedit lautam. Cœna me accepit lauti ima. Condixi ad cœnam, promisi. Non soleo obire cœnas. Cœnæ adhibit us est. Cœna Domini, la Cène du Seigneur . Dies sacer cœnæ Domini, sacrosanctæ Christ i cœnæ memoria sacratus. Epulum Divinum. CŒNĀCŬLUM, i, n. Salle à manger . Syn. Triclinium. Usus : Roma cœnaculis sublata et suspens a. CŒNĬTO, as, are, n. Dîner souvent . Syn. Frequent i us cœno. Usus : For is apud alios cœnitare non soleo. CŒNO, as, avi, atum, are, n. Dîner . Adv. Belle, frug a liter, honeste, lib enter, male, melius, nequiter, prave, recte, turpiter. Usus : Cœnat i discubuimus. Manus lava et cœna. CŒNŬLA, æ, f. Petit dîner . Syn. Cœna parva. CŒNUM, i, n. Boue , ordure . Syn. Lutum. Usus : 1. In cœno jacere. Cœno oblitus. 2. Transl. Pro homine sordido, aut ins igniter improbo, être immonde , dégradé , méprisable (t. d’inj.) . Cœnum olet homo sordid us, cet homme malpropre sent la boue . O cœnum! O portentum! CŎĔO, is, īvi vel ii, ĭtum, ire, n. et a. Aller ensemble , se réunir . Syn. Convenio, adjungor, congredior. Usus : 1. Cum hoc coire ausus es? coivere amici. 2. Jungo, contraho, s’a ocier , s’unir , former (une alliance, une soc iété.) Coire societatem cum aliquo sceleris, vel præmii. Coire de salute alter i us. 3. Coalesco, se refermer . Vulnus, arteria coit; cicatrix obducta est. CŒPI, ist i, i e, a. et n. Commencer . Syn. Incipio, instituo, suscipio. Usus : Magis pœnitet cœpi e, quam desistere libeat. CŒPTO, as, are, n. Commencer . Syn. Incipio. CŒPTUM, i, n. Ent reprise , projet , de e in . Usus : Ingentia cœpta pertexere. CŒPTUS, a, um. Commencé . Usus : Cœpti sum us de republic a consul i, on a commencé à nous consulter au sujet de la république . CŎĔQUĬTO, as, are, n. Chevaucher ensemble . * Usus : Coequitabant sex millia equitum. CŎERCĔO, es, cui, cĭtum, cere, a. Contenir , réprimer , arrêter . Syn. Contineo, refreno, domo, reprimo, cohibeo. Phras. Coercenda est hominum licentia, il faut réprimer la licence des hommes . Frangendæ cupid i tates, frenandæ libidines, audacia illorum et conatus resecandi; reprimendi sunt improbi, domandi, et veluti freni gest i ent i bus eorum animis imponendi. Circumscribenda, contund end a est exultantium prædonum audacia, ferocitas, jactatio; deb i lit and i, com prim end i, exarmandi sunt penitus. Danda est opera, ut vis et impetus eorum reprimatur, cohibeatur, cupid it at i bus eorum eatur obviam. Metus, nece e est, aliquis contineat exult antes illorum animos, iracund i am tene at, incensam cupiditatem restinguat. Excutienda est import una ill a levi imorum hominum audacia; libertas ill a nimia audiendi quidlibet arctiorem in gyrum revocanda; cas tig and a petulantium hominum licentia et compescenda. Retard and i per verso rum impetus et coercitione legumque vinculis restring end i. Revocandi ardentes animi ac inc it at i, et ab impi is consiliis, ad quæ cursu ruunt, reflect end i ac retrahendi. Cf. Cohibeo , Compesco . Usus : 1. Mundus omnia complexu suo coercet et continet, le monde embra e et renferme tout . 2. Refreno, reprimo, châtier , corriger . Improbi vinculis, suppliciis, morte, exilio ref ren and i et coercendi. Cf. Cohibeo , Castigo . CŎERCĬTĬO, ōnis, f. Répre ion ; châtiment ; réprimande . Pronuntiaverunt coercitionem adversus tribuni interce ionem. CŒTŬS, ūs, m. Réunion d’hommes , a emblée , troupe . Syn. Con cilium, convent us. Epith. Populares, occult i, nefarii, solemnes ludorum. Usus : Cœtum hominum dicendo tenere. Dimittere cœtum. Cœtus hominum jure sociati. CŌGĬTĀTĒ, Avec réflexion . Syn. Med it a to, consul to. Usus : Accurate, consul to, cogitate scribere. Cf. Prudens . CŌGĬTĀTĬO, ōnis, f. Pensée , réflexion ; projet , résolution . Syn. Mentis sens us, ment is agitatio, animi motus, animi sens us, recon dit us sens us, intimus sens us, meditatio, commentatio, cur a. Epith. Acerrima, atque attent is sima, deform is, diuturna, multo difficilior, multo obscurior, digni ima virtutis alicujus, in an is, melior, multa, reliqua, summa, tacit a. Cog it at i ones acerbæ, bonæ, certæ, intimæ, liberæ, malæ conscient iæ atque animi, molli imæ, graves, poster i ores, sapient i ores, pristinæ, quietæ, quotidianæ, tacitæ. Phras. 1. Sermo tuus, cogitationem mihi injecit, votre discours m’a donné cette pensée . In eam me cogitationem induxit, adduxit; ad eam me cogitationem deduxit; ex sermone tuo subiit animum cogitatio; inject a est animo cogitatio. 2. Cog it at i one nostra quidlibet effingere nob is po um us, notre intelligence peut imaginer mille choses . ( Vulg. I mag in or.) Quidlibet mens nostra cog it at i one sib i depingere potest; mundum totum cog it at i one percurrere, amplecti potest. Concipere rerum imagines quaslibet animo po um us. Fingere animo, cog it at i one depingere, a dumb rare quidlibet po um us. Speciem rei quamlibet animo in form are, cog it at i one consequi, animo comprehend ere mens human a potest. 3. Seriam tandem cogitationem suscipe, prenez enfin une bonne résolution . Suscipe cogitationem et cur am te dignam; imperti, quæso, huic te cogitation i; pone in hac cog it at i one temp us aliquod; versetur in animo tuo hæc cogitatio. In ea re cogitationem omnem loca, defige. Adverte tandem animum, cogitationemque hominis sobrii paul is per suscipe; intende animum; mente animoque consider a; ment is cog it at i ones aliquando tandem huc converte; animadverte tandem diligent i us; med it are attent i us; consider a cum animo tuo; in ten to animo intuere; diligenter eam rem animo agita; in animo tract a et vers a. Refer ad animum; ante oculos tibi pone, propone, statue, const i tue; mentem huc intende tuam; ment is aciem in hoc contende. Ini tandem consilia cum animo tuo, studioseque cogita; versare in hujus med it at i one rei. Cogita etiam atque etiam, ac cum animo reputa. 4. Cogitationem eam abjeci, j’ai rejeté cette pensée . Cogitationem alio avert i, traduxi; avocavi animum a molest a rei cog it at i one, cogitationem ab his molest i is; aberrat tandem animus a molest a rei cog it at i one, meque mihi eripui; libero tandem ac soluto sum animo, et rei molestæ cog it at i one vacuo. Nulla jam rerum molest is sim arum cur a vel sollicitudo insidet animo; ejeci animo eam cogitationem mentemque ac sensum avocavi. 5. Hic erat cogitationum mearum scop us, tel était le but de mes réflexions . Cons ilium meum hoc erat; hoc spectavi, hoc volui, hoc secutus sum; id tum egi; huc consilia mea, huc cog it at i ones retuli; huc animum, huc mentem intend i; huc spec tab at animus meus; huc mentem direxi et studia; eo consilia contuli; hoc animo agitabam; hic animo meo meisque consiliis scop us fuit; hæc meta, quo intendebantur cog it at i ones meæ; hoc mihi propositum erat. 6. Cog it at i ones me as explicare satis non po um, je ne puis bien vous expliquer ma pensée . Mentis consilia, sens us intimos non est, ut po im verb is consequi, sermone exprimere; exp rim end is animi sensibus omnis impar oratio est; verb a desunt, quibus animi mei sensa for as efferam. Mentem oratio non as sequitur, non æquat. 7. Cogitation i bus distrahor variis, mille pensées m’obsèdent et m’acc a blent de distractions . Perturb at is cogitation i bus ab instituto itinere mens deducitur; aberrat animus a re proposita; aptæ ad rem pro posit am cog it at i ones di ipantur; animus divers a agitat; alien a to a re proposita sum animo; animus evagatur long i us ac peregrinatur. Usus : Cog it at i ones poster i ores plerumque sunt sapient i ores. Quid in res tam viles cogitationem abjicis? CŌGĬTO, as, avi, atum, are, a. et n. Penser , réfléchir ; avoir l’intention de . Differ. Cogito, prius est, poster i us excogito. Syn. Meditor, commentor, contemplor, mente contrecto, mente complect or, animo agito, mente agito; mecum quæro; existimo; in animo habeo, mihi in animo est, cogitationem rei alicujus habeo, omnem cur am defi go in re aliqua, animo et cog it at i one com pre hen do; in aliqua re cogitationem pono, cogitationem in re defi go, memoriam me am ad rem aliquam excito; ratione animoque lustro, ante oculos meos propono, speciem alicujus rei cog it at i one percipio, mente, et cog it at i one vers or, cogitationem alicujus rei capio, suscipio. Adv. Cog it are acer be de pernicie reip., acrius, accuratius, acuti ime, astute, attent i us quid, bene aliquando, callide, crude liter de exitio, crudeli ime, diligenter, divine de rep., diu de aliquo, diutius, etiam atque etiam humaniter in aliquem, incondite, libidinose, long i us, monstrose, multum secum, multum de aliquo, male, multum, nefarie de vita alicujus, obscure omnino, optime de rep., plane parum, plurimum, præpostere, prudenter, sæpe, sæpenumero, salutariter, sap i enter de rep., sensim stulte, tantisper de reo, timide de se, valde, vere. Phras. 1. Diu mecum cogitavi, j’ai long temps réfléchi . In animo volutavi; reputavi ipse mecum, cum animo meo. Acie ment is dispexi omnia; omnia mente complexus sum; circumspect avi, observavi omnia; omnia mente peragravi, animo me et cog it at i one in omnes partes convert i, diu in cog it at i one versabar, omnia volvebam animo, omnia percurrebam. Diu multum que versabam animo; mente agitabam, tractabam, revolve bam. His cogitation i bus diu intent us eram; diu mentem implicatam habebam. Diu deliberavi mecum; diu cum animo per quire bam. 2. Nescio, quid facinoris cogitat, il médite je ne sais quel crime . Majus in animo facinus est; nescio quod facinus molitur animo; nescio quid facinoris animo habet; magnum a liquid animo agitat; facinus, nescio quod, mente concepit; grand i us a liquid animo par at; spes et ira tacit is sæpe cogitation i bus volutat animum; oblata repente rei gerendæ opportunitas animum ad cogitationem facinoris a des per at i one avert it; grande a liquid periculique plenum animus agitat; ad grand i us aliquod facinus omni cog it at i one fertur; animum intend it. Majus a liquid animo ac mente concipit. Amplectitur animo nescio quod majus facinus. 3. Nihil nisi prælium cogitat, il ne rêve que batailles . Una prælii imago oberrat oculis; arm a tantum et pugnam cum animo cogitat; secreta æstim at i one pens at; arm a animo, arm a oculis obversantur a idue. Pugnæ faciem omnem præcipit, atque animo secum ante peragit; des tin at am in prælio mentem habet, suspens us animo in prælii eventu, null is ali is cogitation i bus impediri potest. 4. Cog it are cœpit de in cert is fortunæ vicibus, il commença à songer aux vici itudes de la fortune . Cogitatio incidit, inject a est de in cert is fortunæ casibus; in mentem venit incertorum casuum; in eam cogitationem deduct us est, venit, incidit, quam incertæ e ent fortunæ vices; diem inter eam cogitationem absumpsit, quæ incertos fortunæ casus animo subjecerat. Ancipites fortunæ event us a iduo tract a bat animo, et noctes et dies cogitabat. Adjecit animum ad incertos fortunæ casus memoria repetendos. Institit reputare secum; his cur is, cogitation i bus animum agitabat; has a idue cog it at i ones volvebat; reputabat cum animo suo, secumque retract a bat, quam e ent incertæ terræ mortalium vices; exist i mare cœpit, quam in stabiles e ent fortunæ vices. 5. Hinc inde cogito, mille pensées m’obsèdent . Nunc in hanc, nunc in ill am partem mente atque animo trahor, fer or; animus divers a agitat; var iæ cog it at i ones animum commovent; animus in divers as partes distrahitur. Non una cogitatio mentem agitat; verso me ad omnes cog it at i ones, aliud atque aliud, uti solet, cum prima damnamus, subjiciente animo. 6. Cogito perpetuo de te, je songe sans ce e à vous . Nunquam de te non cogito; nunquam mihi ex animo effluis, excidis, disced is. Meæ curæ omnes in te sunt. Te semper spectat animus meus. Meæ cog it at i ones ad te referuntur omnes. Nullum a me temp us prætermittitur de te, tuisque rebus cog it and i. In te tuisque rebus animus perpetuo est. Excubo animo tua tuarumque rerum causa. Meæ cog it at i ones in te tuisque rebus consumuntur omnes. Omnis mihi de te tuisque rebus cogitatio est. 7. De tuis commodis a idue cogito, je m’occupe sans relâche de vos intérêts . Toto animo de tuis commodis ornament is que cogito; valde laboro de tuis commodis et ornament is. Tuus mihi honor, res tuæ ac fortunæ vehementer mihi curæ sunt. Tuam utilitatem a idue spec to. Hæret animo meo de tuis commodis a idua cogitatio. Siquid e re tua est, id maxime laboro. Tuæ rationes quid postulent, nunquam non attendo. Meas cur as ad tuum commodum omnes confero. Animus meus in tua utilitate fix us et locatus est. In hoc omnem me am cogitationem figo; in eo tot us sum; hoc unum spectat industria mea; vers or in hoc studio tot us; ea in re atque cur a mens mea versatur tot a, ut quæ in rem tuam, vel e re tua sunt, eorum tibi des it nihil. Cf. Cogitatio , Considero , Memini . Usus : 1. Dies noctesque cum animo meo cogito. 2. In Tusculanum, Romam cogito, je songe à aller à Tusculum, à Rome . Sub in tell. proficisci. COGNĀTĬO, ōnis, f. Liens du sang , parenté , parents . Syn. Conjunctio sanguinis, prop in quit as. Epith. Ampli ima, continuata, materna, natural is, propinqua, propior cert i or que, proxima. Usus : Cupio, mihi tecum cognationem e e, cognatione tecum jungi, conjungi, te attingere. Quæ cognatio propior, quam patriæ? Cf. Aff in it as . COGNĀTUS, a, um, Parent . Syn. Sanguine conjunct us, propinquus. Epith. Voluntarius, nobili imus, optime convenientes. Phras. Ille cognatus meus est, il est mon proc he parent . Propinqua me cognatione at ting it, contingit; sanguine me contingit; genere mihi est proximus; arcta prop in quit ate mihi junctus est; sanguine mihi conjunct us est; cognatione stirp i meæ adnexus est; est mihi cum illo cognatio; cognationem habeo cum illo; nece itudine me at ting it; cognatione mecum conjungitur; generis prop in quit ate, prop in quit at is vinculo conjunct us est; eadem mecum cognatione tenetur. Usus : Nihil est tam cognatum mentibus human is, quam numeri ac voces. Cf. Affinis , Propinquus . COGNĬTĬO, ōnis, f. Con nai ance . Syn. Agnitio, intelligent i a, notio, scient i a. Epith. Divina, facilis, facilior, insita, magna, satis magna, magna atque ardua, magna ac difficilis, manca quodammodo atque in cho at a, naturæ nece aria, perfacilis, solivaga, jejuna, subtil i or, summa rerum civilium, utilis, vulgar is. Cognitiones usitatæ perceptæque. Usus : 1. Ea res facilem habet cognitionem; in facili cognitione versatur, facile cognosci potest, cette chose est facile à conn aître . 2. Judicium, con nai ance légale , instruction judiciaire , enquête , procès . Cum dies cognition is ade et. Orbis terræ cognitionem quis uni sine consilio dederit? Cf. Notio . COGNĬTOR, ōris, m. Représentant en justice , avoué , procureur . Alicui in litem suam cognitorem dare. Nemo ejus causæ cognitor e e voluit. Vulg. Procurator judicial is. COGNĬTUS, a, um, Connu . Syn. Spec tatus, percept us, compertus, judicatus. Usus : Homo virtute cognita, et spectata fide, homme d’une vertu reconnue, éprouvée . In utraque for tuna cognitus. Nec injuria, nec beneficio mihi cognitus. Cognitum id, pervulgatum, compertum est. Cf. Manifest us , Nosco . COGNŌMEN, ĭnis, n. Surnom . Syn. Cognomen tum. Epith. Hæreditarium. Usus : Gloriosum cognomen alicui addere. Magni cognomen a facto egregio traxit, invenit, tulit, sib i sumps it, sib i peperit, habu it, reportavit. Cf. Nomen . COGNŌMENTUM, i, n. Surnom . Syn. Cognomen. CŌGNŌMĬNĀTUS, a, um, Surnommé . Usus : Verba cog no min at a, non vulgata, termes synonymes .