JAM

Déjà , depuis . Usus : Jam illo tempore, cum; jam a principio bell i; jam inde ab adolescent i a; jam a Socrate; jam usque ab heroic is temp or i bus; jam, jamque plu it; jam delector. Jam vero. JAMDĬU, Depuis long temps . Syn. Jampridem, jam dudum, aliquot jam per annos, multorum jam dierum intervallo. Usus : Res jamdiu gestæ. JAMPRĪDEM, Depuis long temps . Syn. Jamdiu. Usus : Jam sum pridem tuus. JĀNĬTOR, ōris, m. Portier . Syn. Januæ custos seu præfectus. JĀNŬA, æ, f. Porte . Syn. Ostium, adit us. Epith. Consular is, effracta et evulsa. Phras. 1. Januam claudere, fermer la porte . Fores adducere, obserare, occludere; for i bus pe ulum obdere; fores firm are pe ulis. 2. Januam effringere, briser la porte . Fores arietare; postes, limina securibus comminuere; moliri fores; for i bus proterve injuriam facere; exitium ferre; impetum facere in januam; januam refringere. 3. Ad januam multi exspectant, bien des gens attend ent à la porte . Multi a i stunt ad fores; observantur vestibulo; ejus janua et vestibulum magna hominum frequent i a celebratur. 1. JĀNŬĀRĬUS, a, um, De janvier . Usus : Calendæ Januariæ. 2. JĀNŬĀRĬUS, ii, m. Janvier . Usus : Mensis primus Januarius. JĔCUR, cŏris et jĕcĭnŏris, n. Foie . Syn. Hepar. Epith. Nitidum, plenum, horridum et exile, optimum. Usus : Cerebrum, cor, pulmones, jecur. JĔCUSCŬLUM, i, n. Petit foie . JĒJŪNĒ, D’une manière sèche , pauvrement . Syn. Tenuiter, exiliter. Usus : Jejune dicere agere. JĒJŪNĬTAS, ātis, f. Manque de ; séchere e (de style) . Syn. Tenuitas. )( Ubertas, copia. Usus : Cavenda or at or i jejunitas, siccitas, inopia. Verborum jejunitatem ac famem, quam uberitatem nimiam malo. JĒJŪNĬUM, ĭi, n. Privation de nourriture , jeûne . Syn. Inedia; indict a, stat a a cert a ciborum usu abstinent i a. Phras. 1. (Jejunium quad rages i male, Vulg. ), Carême . Feriæ esuriales; verni jejunii qua drag int a dies; jejunium quadragenum dierum; hebdomades, quæ ann i ver sari am Christ i morientis reviviscent is que memoriam præcurrunt; solemn is jejunii qua drag int a dies; jejunium maximum, quadragenarium. 2. Jejunium servare, jeûner . Abstinere se certo ciborum usu, parciusque ac frugal i us vivere; esuriales serias agere; qua drag int a con tin enter dies vescendi voluptatem reprimere, coercere, cibis contentum in animis; inter pos i to qua drag int a dierum jejunio corpus exhaurire; jejunium servare; inedia voluntaria se macer are; inedia, jejunio corpus affligere; gulæ ventrique bellum indicere; jejunium sancte colere; adhibere inediam; certo ciborum usu sib i in terce dere; parco inopique victu corpus domare, frangere; avidum ventrem jejuniis domare, corpori cibos lautiores subtrahere; voluntariam inediam in plures dies tolerare, sustinere, proferre; corpus arctius content i usque certorum obsoniorum abstinent i a habere. Cf. Abstineo . JĒJŪNUS, a, um, Qui est à jeun ; sec , maigre , décharné (en parl. du style) . Syn. Qui nihil edit, arid us, siccus, tenuis. Phras. Biduo jejunus sum, je n’ai pas mangé depuis deux jours . Biduo nihil cibi cep i; jejunum, fe umque mihi corpus est bidui inedia; biduum sine a limen to traho; bidui abstinent i a siccus et languens; biduo impransus, incœnat us persto; esuriales ferias ago biduum. Cf. Jejunium , Tenuis . JENTĀCŬLUM, i, n. Déjeuner . Syn. Cibus, qui ante prandium sumitur. JŎCĀTĬO, ōnis, f. Plaisanterie . Syn. Jocus, urban it as, cavillatio. Cf. Facetiæ , Jocus . JŎCOR, aris, at us sum, ari, d. Plaisanter , badiner . Syn. Cavillor, ludo; joco a liquid dico vel facio. Adv. Familiar i us, humani ime, libere. Phras. Jocatur interdum, il plaisante de temps en temps . Ludit interdum, ac familiariter per risum et jocum facete cavillatur; jocos interdum cum familiar i bus miscet; jocose satis lud it interdum; jocular i a interdum fund it; multa ridicula dicit; salibus utitur interdum; facet i arum et urban it at is leporibus amicos exhilarat; sales nonnunquam oration i aspergit. Cf. Nugor . Usus : Familiariter cum ipso cavillor et jocor. Homo in jocando suavis. JŎCŌSĒ, En plaisantant . Syn. Facete, urbane. Usus : Hominem lusi jocose satis. JŎCŌSUS, a, um, Enjoué , bad in , gai . Syn. Facetus, urban us. )( Serius. Cf. Facetus , Jocus . JŎCŬLĀRIS, e, gen. com. Plaisant , drôle , risible . Syn. Ridiculus, ludicrus. Usus : O licentiam jocularem! Cf. Ineptus . JŎCŬLĀTOR, ōris, m. Rieur , plaisant , railleur . Syn. Nugator, narrator facet us, ad jocandum apt us. Cf. Facetus . JŎCŬLĀTŌRĬUS, a, um, Plaisant , bad in . Syn. Jocosus, festivus. Usus : Joculator i a disputatio. JŎCUS, i, m. Plaisanterie . Syn. Ludus, risus, facet iæ, lep or, sales, hilar it as, fest i vitas, cavillatio. Epith. Comis, dignus, familiar is, ingenu us, or at or i us, scurril is, suavis. Phras. 1. Ex joco fecit, il l’a fait en riant . Per jocum, per ludum et jocum, per risum ac jocum; animi causa, joci causa, joci gratia, joco; ridiculi causa hæc fact a sunt. 2. Sine joco, sans plaisanter , sérieusement . Extra jocum; remoto joco; aufer nugas, et rem serio edi ere. 3. (Jocum ex re facere, Vulg. ), se moquer de qqch . In jocum vertere, trahere, convert ere; rem joco accipere; in risum vertere. 4. Nemo ad jocos faciendos illo est aptior, per sonne ne badine mieux que lui . Gratiæ hominem finxerint, lepores Attici educarint, nece e est, adeo prompto est ac extemporal i ad jocationes ingenio; a Gratiis videtur fictus, adeo multus est in eo lepos, adeo venustæ sermon is facet iæ; sale facet i is que omnibus an test at; oratio omnibus salibus facet i is que abundat; nihil est illo homine festivius, facetius; sermon is festivitate ingenu is que salibus nemo cum illo est confer end us; ejus festive dict is ac facet i is mire capiuntur omnes; ita scite, ita venuste, lepide, argute sermonem cond it, ut audientes mir a voluptate per fund at; ita facet i is valet, ut verb a prope singula audientium risus consequatur; com is in eo verborum urban it as, jocique facet i arum pleni. 5. Fugiendi obscœni verborum joci, il faut éviter les plaisanteries obscènes . Omnis verborum obscœnit as vitanda; abstinendum prætext at is verb is; joci ne infra soccum liber i sint ac soluti; genus jocandi ill i be rale ac petulans; A tell anæ fabulæ, versus que Fescennini nostro in sermone locum ne habeant. Omnis verborum lascivia procul a congre u nostro arceatur. Usus : Dicere a liquid per jocum, extra jocum. Non hilar it ate, non lascivia, nec risu, nec joco, qui lev it at is comes, beati sum us, nec enim ad ludum et jocum fact i sum us. JŬBA, æ, f. Crinière . Syn. Crines leonum aut equorum collo fluentes. Usus : Equus jubam quatiens. JŬBĀTUS, a, um, Qui a une crinière . Syn. Juba ornatus. Usus : Jubatus draco, serpent qui a une crête . JŬBĔO, es, ju i, ju um, ere, n. et a. Ordonner , commander . Syn. Impero, man do, præcipio, edico, in mand at is do, man data do, negotium do. )( Veto. Adv. Liber a liter, publice, valde, aperte. Phras. Rem imperas difficilem, vous commandez une chose difficile . Man data das ardua, negotium das difficile; fier i, præstar i a me vis, quæ vires me as exsuperant; magni negotii est, summæ difficult at is, operæ non exiguæ est, quod mand as; rem in mand at is das, quam exsequi, efficere, præstare, sustinere vix po um; jubes, ut man data tua digeram, exsequar, persequar, conficiam, ad exitum perducam, sed ea ejusmodi sunt, quæ vires me as exsuperent; quæ in mand at is a te habeo, non istarum sunt virium. Cf. Impero , Mando , Præscribo . Usus : Jubeo te bene sperare, salvere. Populus hanc legem ju it. Senatus decrevit, populus ju it. JŪCUNDĒ, Agréable ment . Syn. Suaviter, dulciter. Usus : In convivio comiter et jucunde fuimus. JŪCUNDĬTAS, ātis, f. Charme , agrément , plaisir , gaieté . Syn. Fest i vitas, lep or, hilar it as, fructus suavi imæ jucunditatis. )( Molest i a. Epith. Prima, major, multa, summa, tanta. Usus : Relax are animum, et dare se jucunditati. Ex re aliqua jucunditatem fructumque percipere. Delectatio, tranquil litas jucunditasque animi. Hoc conducit ad vitæ commoditatem jucunditatemque. Urbani agri jucunditas. Cf. Jocus . JŪCUNDUS, a, um, Agréable , gai . Syn. Amœnus, dulcis, suavis, grat us. Adv. Magnopere, maxime, sum me, vehementer. Phras. Jucundus erit mihi reditus tuus, votre retour me sera agréable . Dulci imus erit mihi reditus tuus; omnes amœnitates in te uno habeo; grat iæ omnes tecum remigrabunt; plurimum suavitatis habebit reditus tuus; opt at is sim us erit reditus tuus, hilar i or a mihi tecum erunt omnia; adventu tuo læta mihi erunt omnia et candida. 2. Te præsente convivium jucundius erit, si vous êtes présent le rep as sera plus gai . Te præsente non mag is epulis corpus, quam animus jucundi imæ consuetudinis tuæ voluptate explebitur; tu si conviva acce eris, epulæ ipsæ plus suavitatis accipient, habebunt; quad am hilar it ate conspersa erunt omnia. Tali conviva, in quo tantum leporis est, luculente hunc habebimus diem. Usus : Est mihi jucunda et grat a in malis me is voluntas tua. Comes alicui car us et jucundus. Ager, conspectus, odor jucundus. Cf. Hilaris . JŪDEX, ĭcis, m. Juge , arbitre . Rad. a Jus dico. Syn. Arbiter, disceptator, an i mad vers or, recuperator, cognitor, exist i mat or, æstim at or, censor, quæsit or. Epith. Acer, æquus, attent us, benevolus, bonus, cupid us, durus, erect us, fortis, gratis sim us, satis idoneus, immanis, iniquus, integer, iratus, jurat us, miser i cors, nequam, obscurus, sapiens, sever us, trist is, ver is sim us. Usus : Judicem sortiri, legere, accipere, sib i sumere, choisir qqn pour arbitre . Judicem alicui decernere, dare, constituere, ponere, donner un juge à qqn . Is mihi obvenit judex. Cf. Judico , Judicium . JŪDĬCATĬO, ōnis, f. Action de juger, jugement . Syn. Disceptatio, quæstio. Epith. Comparativa, dubia, simplex. Usus : Quæstio in conjectural i eadem, quæ judicatio. JŪDĬCĀTUM, i, n. Action de juger . Syn. Res judicata. Epith. Difficilius, majus, solitarium, rarius. Usus : Judicatum est, de quo jam ante sententia const it uta est. Judicatum facere, rendre un arrêt . Judicato stare, s’en tenir au jugement . Judicatum solvere, rescind ere, in firm are, irritum facere, negare, ca er un jugement . JŪDĬCĬĀLIS, e, gen. com. Judiciaire . Syn. For ens is, pertinens ad judicium. Usus : Judicial i jure, et consuetudine. Judiciale dicendi genus. JŪDĬCĬĀRĬUS, a, um, Judiciaire . Syn. Judicial is. Usus : Lex, quæstio, con trovers i a judiciaria. JUDĬCĬUM, ĭi, n. Jugement ; disc erne ment , goût . Syn. Judicum deli be ratio legitim a, cognitio, con trovers i a causarum; item : Sententia, opinio, existimatio. Epith. Acerbum, acre, admirabile, æquum, alienum, amplum, certum, civile, commune, corruptum, damnatorium, divinum, domesticum, exquisitum, gratum, grave, honestum, incertum, inclitum, infinitum, iniquum, insolitum, integrum, invidiosum, leve, liberum, singulare, sociale, stabile, usitatum. Phras. 1. In judicium vocare, citer en justice . In judicium arce ere, adducere, deducere; periculum judicii alicui intend ere; in jus adducere; diem alicui dicere; in jus rapere; obtorto collo ad prætorem rapere; in jus adducere; legibus experiri; lege cum aliquo agere; jure experiri, ex jure agere cum aliquo. 2. In judicium venire, se présenter devant les juges . Judicio conflictari; judicio certare; jure, legibus experiri; in jus adire; vadimonium obire; descend ere in ambiguam litem. 3. Judiciis iniquis vexari, être persécuté d’arrêts iniques . Judiciis conflictari, judicii laqueis string i, irretiri; in majores identidem plagas incidere. 4. Judicio iniquo opprimi, être condamné injustement . Judicio iniquo jugular i, circumveniri; iniqui judicii pro cell a evert i; judiciis iniqui imis exsorberi sanguinem; turpi judicio vinci, condemnari; litem amittere; causam perdere, causa cadere; iniquis judiciis interire. 5. Judicium corrumpere, corrompre ses juges . Judicium con tamin are, const up rare. 6. In judicio absolvi, être absous en justice . Judicio liberari, evadere, elabi. 7. Judicia non exercentur, on ne rend plus la justice . Judicia frigent, silent, conglaciant, con tices cunt. 8. Judicia excercebat, il rempli ait les fonctions de juge . In ea causa judex sedebat; judicium exercebat; sella posit a jus dicebat; cognitionem causæ per se solus exercebat, summa æquitate res const i tue bat; jus petenti reddebat; arbitria de summa ei agebat, de ea con trovers i a const i tue bat; judicia reddebat; jura in quoslibet distribuebat; judicium de reo legibus faciebat; sent ent i am ferebat. Cf. Judico . 9. Judicio vir acerrimo, homme d’un sens, d’un disc erne ment éprouvé . Judicio valet, utitur optimo; judicio præstat, excellit, abundat inter omnes unus maxime. Est in eo viro mir a quædam judicii præstantia, excellent i a, vis, subtil it as. Multum videt vir ille judicio, si quisquam ali us, gravi imo; inest in eo homine mir a in genii per spica cia. Cf. Ingenium . Usus : 1. Judicia dom i conflare. Judicia calent. Judicia tollere, di olvere, disturb are, di oudre le tribunal . Judicia extra here, comper end in are, renvoyer un jugement à trois jours . Judicia sistere. Judicia rescind ere. 2. Opinio, sententia, opinion , avis . Tui judicii est, quid faciendum cense as. Alter i us judicium exquirere. Suum judicium interponere, dicere, edere. Ferre judicium. Mutare, flectere judicium suum; alieno judicio, quam suo stare præstat. Judicio meo, à mon avis , à mon sens . Quantum quidem judicio a equi meo po um. Cf. Opinio , Sententia , Judico . Judicii extremi dies, le jour du jugement dernier . Phras. Extremus seculorum dies; dies ille form i dolos us, quo universi mortales in judicium vocabuntur, totius vitæ rationem reddituri; dies ille, quo hominum corpora e som no mort is ad lucem alter i us vitæ excitabuntur; dies quo ad Christ i severum judicium omnes sistemur; quando ad vitam revocatis, quotquot unquam nat i sunt, DEI Filius e cœlo ad judicium exercendum, sent ent i am que pro nun tian dam descendet. Dies ab omni æternitate præstitutus quo in vitam genus humanum revocabitur, et pro se quisque apud divinum tribunal causam dicet. Dies ille nov is sim us, quo omnium seculorum mortui reviviscent; dies ille de omnibus ann is nostris, et transact a vita sent ent i am laturus. Extremus volventium seculorum dies, cum animæ vita functæ rursum corpora induerint; cum DEUS ipse judex in celeberrimo superum inferumque conventu sent ent i am feret; cum supremus dies vol vent i bus ann is advenerit. JUDĬCO, as, avi, atum, are, a. Juger , rendre la justice . Syn. Judicium facio, cognosco, discepto; litem decerno, statuo, constituo; sent ent i am dico, fero; jus dico, dijudico. Adv. Aperte, acrius, acutius, bene, corrupte, diligenter, di olute, exp lorate, for titer, gratis, honeste, incorrupte, libere, longe, male, optime, per per am, publice, recte, religiose, ridicule, severe, temere, vere. Phras. 1. Vestrum est de hac con trovers i a judicare, c’est à vous de juger dans cette dispute . Vestrum est, qui in hac con trovers i a judices considetis, de hac causa judicium pronuntiare, jus dicere, causam cognoscere, con trovers i am discept are, de con trovers i a constituere, judicio decernere, jus admin i str are, forum agere, judicium exercere. Cf. Judicium . 2. Ex æquitate causæ judicandum est, il faut rendre un jugement d’après l’équité de la cause . Rectum animi sensum in judicio sequi nos oportet; illud demum rectum judicium est, quod ratio dirigit ac moderatur; quod ratio præscribit ac prob at. Judicium cum ratione et æquitate congruat, nece e est; qui sent ent i am fert de causa, in consilio habeat nece e est, legem, æquitatem, fidem; qui judicia exercet, libidinem, odium, invidiam, metum, et quidquid eripere recte judicandi facultatem potest, procul habeat. In sententia dicenda summa habenda est æquit at is ratio; una spectanda est causæ æquit as; de una just it i a laborandum est. In causis for ens i bus dijudicandis consilia omnia, act i ones que ad just it i am referenda sunt. Just it iæ serviendum ne tantillum, ne latum quidem unguem ab æquitate deflectendum est. 3. Rem totam tibi judicandam relinquo, je vous lai e à juger le tout . Id omne arbitrium ad te justum æstim a to rem defero; rem omnem ad arbitrium tuum confero; rem tuo ingenio, et conjecturæ commit to; tu velim, de re tot a existimes; tua erit de re tot a æstimatio; ejus rei arbitrium ad te rejicio; ejus causæ cognitio penes te erit; tua æstim at i one res metienda est; tu velim, causam hanc omnem arbitrere; propter infirmitatem mei consilii tuo judicio stabo; malo tuæ prudent iæ confidere, quam meæ; e judicio tuo judicium pendebit meum; ad judicium tuum sent ent i am aggregabo me am. Usus : Judicare de re inter aliquos ex vero et bono. Serviendum est iis judicibus, qui multis post seculis de nob is judicabunt. Judica et perpende. Tu de re a certo sensu judicas. Cf. Judicium . JŬGĀTUS, a, um, Uni . Syn. Junctus. Usus : Omnes virtutes inter se jug atæ nexæque sunt. JŬGĔRUM, i, n.; pl. JŪGĔRA, um, ibus, Arpent , mesure agraire . Syn. Agri modus, quantum uno boum jugo diu exarari potest. Usus : Ut aratores jugera sationum suarum profiterentur. JŪGIS, e, gen. com. Qui coule toujours . Syn. Perennis. Usus : Juges putei; aqua jug is. JŪGĬTER, Sans interruption . Syn. Semper, con tin enter. JUGLĂNS, and is, f. Noix , noyer . Syn. Nux arbor et fructus. JŬGO, as, avi, atum, are, a. Unir . Usus : Virtutes inter se jug atæ. JŬGŬLĀTĬO, ōnis, f. Action d’égorger , ma acre . JŬGŬLO, as, avi, atum, are, a. Égorger . Syn. Jugulum ferio, neco. Usus : Se suam causam, suo gladio, suo argumento et con ce i one jugulare. Cf. In terf i cio . JŬGŬLUM, i, n. et JŬGŬLUS, i, m. Clavicule , gorge . Pars coll i anterior. Usus : Dare, ostent are jugulum host i. A jugulo civitatis crudelitatem host is avertere. Jugulum alicujus petere, viser à la gorge , prendre qqn à la gorge . JŬGUM, i, n. Joug . Epith. Crudeli imum servitutis, commune, grave, nefarium, servile. Usus : 1. Boum cervices natæ ad jugum. Multis jug is arare. 2. Dom in at us, esclavage , servitude . Hostes sub jugum imponere. Jugum excutere, dejicere. 3. Montis vertex, crête d’une montagne . Const it it in summis jug is. JŪMENTUM, i, n. Bête de som me . Ut: Equus, mulus, bos. Usus : Age jumentum, quo velis. Jumenta dor so onera port anti a. JUNCTĬO, ōnis, f. Union . Syn. Conjunctio. Usus : Partes junctione aliqua tenentur.